طوسىها و علامهها و . . . كمتر نيست . مرحوم شيخ حر عاملى هم ادّعا نموده كه خبرهاى متواتر داريم مبنى بر عمل الاصحاب به خبر واحد ظنى .
8 - مرحوم شيخ بهاء الدين جبل عاملى لبنانى معروف به شيخ بهائى در كتاب شريف مشرق الشمسين فرموده : كلمهء صحيح در اصطلاح محدثين به دو معنى آمده :
1 - صحيح در نزد قدما : عبارت بوده از حديثى كه محفوف باشد به قرائن اطمينانآور و وثوقآور سپس نمونههائى از آن قرائن را آورده كه هيچكدام يقينآور نيستند بلكه حدّ اكثر گمان آورند .
2 - صحيح در نزد متأخرين عبارتست از احاديثى كه راويان آنها امامى عدل باشند در برابر موثق . . . حال در نزد قدما وقتى حديث را صحيح مىدانستند منظورشان اين بود كه حجت است و عند الاصحاب معمول به است بر خلاف صحيح عند المتأخرين كه گاهى بدان عمل نمىشود در اثر اعراض اصحاب از آن و يا عوامل ديگر باز هم روشن است قدماء از اصحاب به احاديث صحيح يعنى وثوق و اطمينانآور عمل مىكردند نه اينكه براى آنها قطع بياورد .
نتيجهگيرى مرحوم شيخ مىفرمايد : اجماعات منقوله را ملاحظه نمودى كه شيخ طوسى و علامه و سيد بن طاوس و مجلسى رحمة اللّه عليهم مدّعى شدند ، ضميمه كن به آنها اين قرائن مذكوره را كه حدود هشت مورد بود و همهء آنها هم مدّعى عمل الاصحاب و اجماع الاصحاب بودند و باز ضميمه كن به اينها فتوا و عمل معظم اصحاب را از زمان شيخ صدوق تا زمان ما بر حجيت خبر واحد به استثناى سيّد و اتباع او حتى بقدرى خبر واحد معتبر بوده كه بعضىها امثال شيخ صدوق در تصحيح و ردّ احاديث از استاد خود ابن الوليد متابعت مىكردند و مىگفتند : كلّما صححه فهو صحيح عندى و كلّما ردّه
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 179
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٧٩