اطمينانآورست يا وثوق مخبرى در اثر عدالت و ثقه بودن راوى و يا وثوق خبرى در سايه عمل اصحاب و . . . . در نتيجه شيخ و سيد باهم مرادشان يكى است يعنى هر دو به خبر واحد اطمينانى عاملند و غير آن را منكرند و اينكه سيّد فرموده بايد خبر محفوف به قرائن باشد مرادش قرائن اطمينانآور است و اينكه شيخ فرموده اكثر اخبار ما مجرّد از قرائن هستند مرادش قرائن علميه است كه كتاب و سنت متواتره و اجماع و حكم عقل باشد پس نزاع مرتفع مىشود شيخ انصارى مىفرمايد : اين توجيه احسن وجوه الجمع است و وجه احسنيت آنست كه :
اين وجه الجمع بتوسط تصرف در قول و عمل هر دو حاصل مىشود و نتيجهاش اينست كه شيخ و سيد و دو ادعاى اجماع آن دو هماهنگ مىشوند بخلاف جمع بينهما به سبب تصرف در قول تنها كه موجب فساد دعواى سيد مىشود و بر خلاف جمع بينهما به وسيله تصرف در عمل تنها كه سبب فساد قول شيخ مىگردد .
4 - توجيه چهارم را در آينده از زبان فاضل قزوينى خواهيم شنيد .
قوله و ممن نقل الاجماع :
يكى از مدعيان و ناقلان اجماع بر حجيت خبر واحد جناب شيخ طوسى در عدة الاصول بود كه به تفصيل فرمايشات وى را آورديم حال دومين مدّعى اجماع بر حجيت خبر واحد مجرّد جناب سيّد بن طاوس است جناب ايشان در ضمن فرمايشات و طعنهائى كه بر سيّد دارند مىگويند : من از سيد هميشه در تعجب هستم كه چگونه واقعيت بر او مشتبه شده و چنين پنداشته كه شيعيان دوازدهامامى در باب احكام شرعيه به خبر واحد عمل نمىكنند غافل از اينكه اگر كسى به كتب تاريخ و حديث مراجعه كند و سيرهء خردمندان را هم مدّ نظر قرار دهد بالوجدان خواهد يافت كه : عقلاء عالم عموما و مسلمان
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 170
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٧٠