براى ردّ روايات عامه و نيازى به آنهمه مبالغه و تاكيد ندارد پس از اينكه علىحده با همه حدت و شدت عمل به خبر واحد را انكار نمودهاند كاشف از آنست كه خبر واحد عند الإمامية بقول مطلق حجت نيست .
قوله و فيه : مرحوم شيخ انصارى ره مىفرمايد : صاحب المعالم كه اين اعتراض را نموده از يك نكته غفلت ورزيده و آن اينكه : اصحاب ما علىحده عمل به خبر واحد را به شدت انكار نمودهاند در واقع از روى مكر الهى و حيلهء شرعيه بوده زيرا كه روى سخن آنان با عامّه بوده و صريحا نمىتوانستند بگويند كه : اين راوى فاسد است لذا ناگزير شده حاشيه مىرفتند و راه ديگرى را برمىگزيدند يعنى مىگفتند : [ هذا خبر واحد و نحن لا نعمل به ] اين سخن را به زبان و در مقام محاجه با مخالفين مىگفتند ولى در مقام عمل به روايات اماميه و در ميان خودشان هرگز عمل به خبر واحد را ردّ و انكار ننمودهاند .
قوله و الحاصل : اجماع سيد بر عدم حجيت قولى است يعنى مىگويد :
من از زبان اصحاب و علماء انكار حجيت خبر واحد را شنيدهام ولى اجماع شيخ بر حجيت عملى است كه مىگويد : من فرقهء محقّه را ديدهام كه در ما بين خود به خبر واحد جامع شرائط عمل مىكنند و در مقام جمع ميان اين دو اجماع متناقض ممكن است عمل را توجيه كنيم و بگوئيم : عمل الاصحاب به خبرهاى واحدى كه همراه با قرائن قطعيه باشند بوده پس عمل با قول مخالف نبوده و حق با سيّد است و ممكن است بگوئيم : همان عمل صحيح است و اين قول الاصحاب در مقام مخاصمه با عامه و ردّ سخن آنان بوده در نتيجه حق با شيخ خواهد بود حال كدام حمل اولويت دارد ؟ شيخ ره مىفرمايد حمل دوّم كه قول را توجيه كنيم خلاف ظاهر است زيرا كه قول ظهور دارد و ظاهرش اينست كه عند الاصحاب خبر واحد حجت نيست و لذا حمل بر خلاف ظاهر قرينه مىطلبد ولى حمل اوّل كه عمل را توجيه كنيم خلاف ظاهر نيست زيرا
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 168
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٦٨