مىكنيم و با فتاواى فقهاء عظام در طول تاريخ تشيع برخورد مىكنيم ملاحظه مىكنيم كه در اكثريت احكام و مسائل شرعيه آقايان مجتهدين با يكديگر اختلافنظر دارند و هركدام فتوائى مىدهند مثلا يكى حكم به وجوب مىكند و آن ديگرى حكم به استحباب و . . . . و جالب اينكه هركدام هم براى مستند ساختن فتواى خويش به حديثى از احاديث منقوله از اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السلام استدلال مىكنند با همهء اينها در تاريخ نديدهايم كه احدى از فقهاء شيعه ديگرى را بخاطر عمل به خبر واحد تفسيق نموده باشد و از وى قطع رابطه كرده باشد و . . . . حال تمام اينها دليل آنست كه خبر واحد عند العلماء معتبر بوده منتها هركسى روى مبناى خودش حتى مع المعارض هم عمل كردهاند [ البته دليل دوّم با دليل اوّل مكمّل هم هستند و هر دو عمل الاصحاب را نشان مىدهد و جدا كردن اين دو مقبول نيست ] .
قوله : ثم استدل ثانيا : ما مىبينيم كه در طول تاريخ از زمان حضرت رضا ( ع ) كه دوران تنقيح و پاكسازى احاديث صحيح از جعلى مىباشد اصحاب الائمه و فقهاء بزرگ شيعه و رجاليون عالىمقامى از قبيل مرحوم كشى و نجاشى و شيخ و علامه و . . . . . كتابهاى متعدد رجالى نوشته و در آن كتب به بيان تراجم رجال و ذكر احوالات آنها از آن حيث كه مربوط به قبولى و حجيت قولشان مىگردد به تفصيل بحث نمودهاند فى المثل :
بحث مىكنند كه آيا فلان راوى عادل است يا فاسق ؟ .
يا بحث مىكنند از اينكه آيا فلان راوى فاسد المذهب است يا صحيح المذهب ؟
يا بحث مىكنند كه چه كسانى از محدثين حديثشان معتبر و چه كسانى غير معتبر است ؟
يا مثلا تعدادى از رجال كتاب نوادر الحكمة و امثال آن را استثناء
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 154
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٥٤