و روايت دعائم الاسلام از اميرمؤمنان ( ع ) :
« المحتكر آثمٌ عاص » . « 1 »
در روايات فراوانى هم نهى آمده است ؛ امّا از نظر سند و دلالت مورد قبول مىباشند ، از جمله در روايت معتبرهء سكونى كه شهيد ثانى از آن به صحيحهء اسماعيل بن ابى زياد تعبير آورده است « 2 » و البته بر اصطلاح متأخرين ، تعبير دقيقى نيست ، زيرا سكونى از اهل سنّت است و صحيحه آن است كه همهء راويان آن امامى عدل باشند . امّا اين روايت ، معتبره است .
در بعضى ديگر از روايات هم تفصيل وجود دارد از جمله صحيحهء سالم حناط از امام صادق ( ع ) :
قال : قال لى أبو عبدالله ( ع ) : «
ما عملك ؟ »
قلت : حنّاط ، وربّما قدمت على نفاق ، وربّما قدمت على كساد فحبست ، قال :
« فما يقول من قبلك فيه ؟ »
قلت : يقولون محتكر . فقال :
« يبيعه أحد غيرك ؟ »
قلت : ما أبيع أنا من ألف جزء جزءاً . قال
: « لا بأس إنّما كان ذلك رجل من قريش يقال له حكيم بن حزام ، وكان إذا دخل الطعام المدينة اشتراه كلّه ، فمرّ عليه النبي ( ص ) فقال : يا حكيم بن حزام ! إيّاك أن تحتكر » . « 3 »
استفصال امام روشن است . حديث به دو بيان بر حرمت دلالت دارد : يكى تعبير « لا بأس » كه مفهوم آن وجود بأس است در فرض نبود بايع و باذل ديگر ، و بأس ظهور در حرمت دارد .
ديگرى استناد به سخن رسول خدا ( ص ) است ، كه در فرض انحصار طعام ، به طعام محبوس و نبودن باذل به حكيم بن حزام فرمود : « إيّاك أن تحتكر » . و « ايّاك » براى تحذير است ، يعنى بر حذر باشد از احتكار ، و ظهورش در حرمت قوىتر از ظهور نهى در حرمت است .
هامش
( 1 ) . دعائم الاسلام ، ج 2 ، ص 35 ، ح 77 .
( 2 ) . مسالك الافهام ، ج 3 ، ص 192 .
( 3 ) . وسائل الشيعه ، ج 17 ، ص 428 ، ح 3 .