مانعى ندارد ، و عقل و شرع مىپسندد كه به اهل علم ارزانتر بفروشد ، به كسى كه تقوايش بيشتر است لطف بيشترى كند ، با كسى كه فقير است ارزانتر معامله كند .
4 . كم گرفتن و بيشتر دادن : از آداب تجارت اين است كه وقتى جنسى را براى خود مىگيرد - مثلًا گندمى را براى خود برمىدارد - كمتر بگيرد - مثلًا اگر يك كيلو گندم مىخواهد بخرد كمتر از يك كيلو وزن كند - و وقتى مىخواهد جنسى را به ديگرى بدهد بيشتر بدهد . مستند مطلب ، رواياتى است كه در اين زمينه وارد شده است ؛ « 1 » از جمله روايت معتبر سكونى از امام صادق ( ع ) :
« مرّ أميرالمؤمنين ( ع ) على جارية قد اشترت لحماً من قصّاب وهي تقول : زدني ، فقال له أميرالمؤمنين ( ع ) : زدها فإنّه أعظم للبركة » . « 2 »
آداب مكروه
هر يك از روايات دوازده مورد از مكروهات معامله يا از نظر سند مشكل دارند و از باب قانون تسامح در ادلّه سنن حمل بر كراهت شده است و يا اگر هم سند آنها صحيح است در خود روايات قرينه بر كراهت وجود دارد و از آنها ، حرمت استفاده نمىشود .
در اين بخش براى هر موردى ، برخى از روايات باب نقل مىشود :
1 . تعريف كردن از كالاي خود : در روايت سكونى از امام صادق ( ع ) مىخوانيم :
« مَن باع واشتري فليحفظ خمس خصال وإلا فلا يشترين ولا يبيعن : الربا ، والحلف ، وكتمان العيب ، والحمد إذا باع ، والذمّ إذا اشتري » . « 3 »
2 . مذمت كردن كالاى ديگران هنگام خريد : در روايت قبلى به آن اشاره شد . در حديث نبوى هم مىخوانيم :
« أربعٌ مَن كُنّ فيه طاب مكسبه : إذا اشتري لم يعب ، وإذا باع لم يحمد ، ولايدلس ، وفيما بين ذلك لا يحلف » . « 4 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : همان ، ص 392 - 393 .
( 2 ) . وسائل الشيعه ، ج 17 ، ص 392 ، ح 1 .
( 3 ) . همان ، ص 383 ، ح 2 .
( 4 ) . همان ، ص 384 ، ح 3 .