بررسى شغلهاى مكروه
بررسى بخشى از مكاسب مكروه كه در مسأله نوزدهم ذكر شده است :
1 . شغل صرّافى و كسب مال به بيع صرف . « 1 »
دليل مطلب رواياتى است كه در ابواب « ما يكتسب به » ذكر شده ، يعنى روايت اسحاق بن عمار از امام صادق ( ع ) كه فرموده است :
فرزندت را از پنج كار منصرف كن و به هر كار ديگرى كه مايلى بگمار : يكى از آنها اين است كه « لا تسلّمه صيرفياً فإنّ الصيرفي لا يسلم من الربا » . « 2 »
در حديث از صيرفى بودن نهى شده است ؛ ظاهرش حرمت است ولى چون سند - به خاطر جعفر بن يحيى كه مجهول الحال است و نيز به خاطر يحيى بن ابى العلاء الخزاعى كه مجهول الحال است - ضعيف است ، حمل بر كراهت مىشود .
تعبير « لا يسلم من الربا » با كراهت مىسازد ؛ و چون اين تعبير ، علت واقعى نيست ، قدر مسلّم ، حكمت حكم است لذا فرقى ندارد طرف ايمن باشد از وقوع در ربا يا نباشد ، و به قول مطلق بيع صرف كراهت دارد .
آنچه از روايت و فتواى مشهور استفاده مىشود اين است كه شغل صرّافى كراهت دارد ؛ و گرنه از باب ضرورت ، يك بار - با مراعات شروط بيع صرف - نقدى را به نقد ديگر تبديل كردن كراهت ندارد زيرا دليلى ندارد كه مكروه باشد ، بلكه عمومات جواز معامله و تجارت بر اباحه دلالت دارد ، واژهء صيرفى هم ظهور در شغل و حرفه دارد .
2 . شغل كفنفروشى
دليل كراهت آن دو روايت است كه صاحب وسائل نقل كرده است :
الف ) روايت اسحاق بن عمار از امام صادق ( ع ) :
« ولا تسلّمه بيّاع أكفان ، فإنّ صاحب الأكفان يسرّه الوباء إذا كان » . « 3 »
هامش
( 1 ) . بيع طلا به طلا ، بيع طلا به نقره ، بيع نقره به نقره و بيع نقره به طلا را بيع صرف گويند ، كه عوضين هر دو طلا يا نقره يا يكى طلا و ديگرى نقره است .
( 2 ) . وسائل الشيعه ، ج 17 ، ص 135 ، ح 1 .
( 3 ) . همان .