الله في خلقه ، وفي عجائبه كما هو واضح . « 1 »
به هر حال سحر و جادو در غالب موارد ، سبب فريب و گمراه كردن مردمان است و به نوعى ميان معجزه كه حق است و جادو كه باطل است خلط مىشود و سبب ظلم به خويش و به ديگران است و قبح عقلى آن نيز مسلّم است . بنابراين مىتوان گفت ، به حكم ادلهء اربعه سحر حرام است .
حرمت سحر به خاطر اضرار : آيا سحر مطلقاً حرام است يا خصوص سحرى كه به حال مسحور ضرر بدنى يا روحى يا عقلى داشته باشد حرام است ؟ دو نظر در اين رابطه وجود دارد :
الف ) به نظر اكثر فقها مطلق سحر و جادو حرام است ، اگر چه به حال مسحور ضرر نداشته باشد . دليل اين عدّه ، اطلاق روايات است كه به برخى از آنها اشاره شد و در آن روايات روى طبيعت سحر و ساحر تكيه شده است .
ب ) به نظر عدهاى خصوص سحر مضرّ حرام است ، نه مطلق سحر . بنابراين سحر نافع حلال است . سحرى هم كه براى سرگرمى انجام مىگيرد و به حال كسى ضرر ندارد حرام نيست ، اين عده دو دستهاند ؛ برخى مثل شهيد اوّل در دروس و شهيد ثانى در مسالك معتقدند در اصل مفهوم سحر و صدق آن اضرار به غير معتبر است و بدون آن سحر نيست تا از حرمت آن بحث شود و لاأقل صدق سحر مشكوك است و تا محرز نباشد حق نداريم به اطلاقات استناد كنيم . برخى هم مثل مرحوم شهيدى معتقدند كه در اصل هدف سحر ، اضرار به غير مطرح نيست ولى در حكم به حرمت سحر ، مضر بودن دخيل است .
گفتنى است طبق تعريف اكثر لغويين و فقها ، ضرر داشتن در مفهوم سحر معتبر نيست ، و اطلاقات هم محفوظ است و وجهى براى انصراف و تقييد نيست . و حق اين است كه سحر مطلقاً حرمت دارد . امام راحل نيز در متن تحرير قيدى نياورده و سحر را مطلقاً حرام دانسته است .
هامش
( 1 ) . جواهر الكلام ، ج 22 ، ص 78 .