مراجعه مىشود . نظير اين استدلال قبلًا در غنا در قرآن از قول فاضل نراقى ذكر شد كه به تفصيل پاسخ داديم .
نتيجه : هيچ دليلى بر استثناى غنا در ذكر و مانند آن نيست ؛ بنابراين در اطلاق حرمت غنا داخل مىشود و حرام است .
تبصره سوم
يكى از مواردى كه استثنا كردن آن از مطلقات تحريمِ غنا ، مورد بحث است غنا در مرثيه است . مثلًا مرثيه خواندن براى امام حسين يا ساير امامان ( ع ) يا يكى از علماى ربانى با آهنگ غنا .
به محقق اردبيلى در شرح ارشاد « 1 » نسبت دادهاند كه وى قائل به اين تفصيل است و براى ادعاى خود به پنج دليل و مؤيد استدلال كرده است كه به سه دليل اشاره مىشود :
1 . ميان عمومات استحباب بكا و ابكا و تباكى و مرثيهسرايى در عزاى حضرت سيد الشهدا ( ع ) و ساير اولياى دين ، با مطلقات تحريم غنا ، عموم من وجه است و در خصوص مرثيهء غنايى تعارض و تساقط مىكنند و جاى اصل برائت و جواز است .
پاسخ : پاسخ ما همان است كه قبلًا در قرائت قرآن آورديم و در غنا در ذكر هم اشاره شد .
2 . حرمت غنا صرفاً به خاطر طرب ( مطرب و شادى آور بودن ) است و در مرثيه طربى نيست بلكه سراسر حزن و غم و ناله و اندوه و اشك است . بنابراين وجهى ندارد كه حرام باشد .
پاسخ : طبق روايات ، ذات غنا ( صوت مخصوص ) حرام است و مواد و مضامين دخالت ندارد و نيز طرب آور بودن هم دخيل نيست ، آرى شأنيت بايد باشد ، كه در آهنگ خاص وجود دارد ، ولى ممكن است مضامين كلمات ( مظلوميت ، شهادت ، ارباً ارباً و . . . ) مانع از فعليت طرب باشد . بنابراين فرقى ندارد ؛ مخصوصاً اگر طرب را به معناى اعم بدانيم ( خفّت و سبكى روح كه در اثر سرور يا غم عارض مىشود ) اين را
هامش
( 1 ) . مجمع الفائدهء و البرهان ، ج 8 ، ص 61 .