موضوعى داريم كه آيا اصولًا اينها موضوعاً تصوير هستند تا حكم آنها از بخشهاى قبل روشن شود يا تصوير ناميده نمىشوند و از عنوان مذكور در روايات خارجاند ؟
امام راحل در مكاسب محرّمه فرموده است : ظاهر ادلهء حرمتِ تصويرِ صورت و تمثيلِ مثال ، خصوص صورت و مثالى است كه مباشرتاً و مستقيماً به دست فاعل ساخته شده باشد و ايجاد صورت به وسيلهء دوربين را شامل نمىشود . بر فرض كه مجرد تصوير حيوان حرام باشد ولى عكسبردارى حرام نيست .
ايشان علاوه بر اين مىفرمايد : واژهء تصوير و تمثيل مخصوصاً در زمان صدور روايات و عصر معصومين ( ع ) مخصوص ايجاد صورت با قوّهء فاعلهء شخص بوده است و از ايجاد صورت ، با ابزار امروزى انصراف دارد . نظير كتابت كه شامل گرفتن فتوكپى دفتر ديگرى نمىشود و نمىگويند : فلانى اين مطالب را نوشته است ، بلكه مىگويند : از آنها كپى و تصوير گرفته است .
بنابراين تصوير و تمثيل ، حقيقتاً بر عكسبردارى با دوربين صدق نمىكند . اطلاق مسامحى و مجازى هم مهم نيست ؛ آرى اگر چيزى اصل وجودش مبغوض ملى باشد ايجاد آن به هر شكل - ولو با ابزار جديد - مبغوض خواهد بود ، زيرا ايجاد و وجود ، حقيقتاً يكى هستند و فرقشان اعتبارى است ، ولى صورت اشيا اينگونه نيست كه وجودش حرام و مبغوض باشد ، بلكه به زودى بيان خواهد شد كه نگهدارى آنها جايز است و اتلافشان واجب نيست ، پس ايجادشان هم با وسيلههاى امروزى حرام نيست و اصولًا نامش تصوير نيست ؛ در عين حال احتياط در ترك آن است . « 1 »
حضرت امام در تحريم تصريح كرده است كه عكسبردارى از باب تصوير نيست . البته نبود اين ابزار در عصر صدور روايات ، دليل انصراف عنوان تصوير از تصوير با دوربين نيست ، ولى از منظر امام راحل فرقى ندارد ، عكسبردارى ، موضوعاً ، چه تصوير باشد و چه نباشد ، حكم آن جواز است و در اين جهت ترديد ندارد و احتياط مستحبى هم به جاست .
هامش
( 1 ) . ر . ك : المكاسب المحرمه ، ج 1 ، ص 269 - 270 .