اقوال مطرح شده در مسأله
شرح : در آغاز شرح مسأله هشتم ذكر شد معاملاتى كه به نحوى اثر حرام دارند چند نوعند : 1 . معاملهء چيزهايى كه با وجود و هيئت خاصى كه دارند فقط فايدهء حرام دارند و مادهء فسادند ، مثل صليب و صنم و آلات لهو ؛ 2 . معامله اشيايى كه داراى منافع حلال شايع هستند ولى قصد خريدار و فروشنده استفادهء حرام است ؛ 3 . معاملهء چيزهايى كه منافع حلال دارند و قصد فعلى طرفين استفادهء حرام نيست ، ولى بايع يقين دارد كه مشترى در جهت حرام استفاده خواهد كرد .
تاكنون اين سه بخش بيان شد ؛ اكنون در مسأله يازدهم دستهء چهارم بررسى مىشود ، يعنى فروش چيزهايى كه شأنيت دارند در جهت حرام به كار برده شوند و احتمال و مظنّهء استفادهء حرام در آنها وجود دارد . مثل فروش اسلحه به دشمنان اسلام ( كفّار و مشركان ) كه ممكن است روزى قوى شوند و به جنگ مسلمانان بيايند . اگر قصد فروشنده تقويت نظامى دشمنان نيست ولى در هنگام معامله يقين دارد كه مشترى در جهت حرام استفاده خواهد كرد اين مسأله داخل دستهء سوم معاملات است كه بحث شد . ولى اگر نه قصد دارد و نه علم ، بلكه مبيع از امورى است كه ممكن است در جهت حرام استفاده شود و داراى اين شأنيت است ، مورد بحث است . ضمناً طرح بحث به اين صورت كه « بيع اشيايى كه شأنيت دارند در جهت حرام استفاده شوند » ناصحيح است زيرا چيزى وجود ندارد كه شأنيت فوق در آن نباشد ، بنابراين فقها بحث را روى مصداق خاصى ( فروش اسلحه به دشمنان دين ) قرار دادهاند .
در اين مسأله پنج بحث مطرح است :
1 . حرمت يا حلّيت بيع اسلحه به دشمنان دين ( كفّار و مشركان ) ؛
2 . حرمت يا اباحهء بيع اسلحه به مخالفان فرقهء حقّهء اماميه ؛
3 . حرمت و جواز بيع ابزار و ادوات دفاع شخصى ، همچون سپر و كلاهخود ؛
4 . تعميم حرمت به قطاع الطريق و امثال آنها ؛
5 . حكم وضعى ، يعنى صحت و بطلان اين بيع .