حكم معامله ظرف طلا و نقره
دربارهء خريد و فروش ظرفهاى طلا و نقره دو بحث مطرح است :
1 . بحث موضوعى ؛ در اين بحث ، مقصود از « اناء » بررسى مىشود كه آيا مرادف « ظرف » است يا اخص از آن است يا مباين آن است ؟ در اين باره بعد از بيان حكم بحث خواهيم كرد .
2 . بحث حكمى ؛ اين بحث ، بحث اصلى فقيه است و داراى دو موضوع است :
الف ) حكم تكليفى ظروف طلا و نقره از نظر انتفاعات و استعمالاتشان در جهات گوناگون ؛
ب ) حكم تجارت و معاملهء ظرف طلا و نقره كه بحث اصلى ما در باب مكاسب محرّمه است . از آنجا كه جواز و عدم جواز بيع بر بحث حرمت و عدم حرمت استعمال و انتفاع مبتنى است از باب مقدمه اجمالًا حكم تكليفى را هم بحث مىكنيم . در اين باره پنج احتمال - بلكه پنج وجه ، و بلكه پنج قول - مطرح است :
1 . مطلق اتخاذ و گرفتن ظرف طلا و نقره حتى اگر به منظور نگهدارى باشد حرام است . صاحب شرايع « 1 » ، صاحب عروه « 2 » ، صاحب جواهر و اهل سنّت معتقد به اين حكم هستند .
2 . مطلق انتفاع از ظروف طلا و نقره حرام است حتى اگر براى تزيين و دكور استفاده شود ولى اتخاذ براى نگهدارى جايز است .
3 . مطلق استعمال ظرف طلا و نقره حرام است ، خواه براى خوردن و آشاميدن استفاده شود ، يا در جهات ديگر مثل وضو گرفتن ، لباس شستن ، غسل كردن ، و . . . . امّا انتفاعى كه استعمال بر آن صدق نكند حرام نيست ، بنابراين نگهدارى آنها و تزيين منزل و . . . با آنها بلامانع است . فتواى آيتالله حكيم « 3 » و مرحوم امام خمينى « 4 » همين است .
هامش
( 1 ) . شرايع الإسلام ، ج 1 ، ص 55 .
( 2 ) . عروهء الوثقى ، كتاب طهارت ، باب الأوانى ، مسأله 4 .
( 3 ) . مستمسك العروهء الوثقى ، ج 2 ، ص 176 .
( 4 ) . تحرير الوسيله ، ج 1 ، ص 128 ، مسأله 2 .