( 5 ) « استمرار قابليّت »
قوله : و من جملة : آخرين شرط از شروط عقد ، عبارتست از اينكه : هريك از موجب و قابل ، از آغاز ايجاب تا پايان قبول ، واجد همهء شروط صحّت [ از ناحيهء متعاقدين ] باشند ، و قابليّت انشاء را دارا باشند ، و هركدام بر وصف و حالى باشند كه انشائشان نافذ و مؤثّر باشد . و يا ايجاب و قبولشان در حالى باشد كه هركدام بتوانند انشاء مربوط به خود را انجام دهند ، متفرّع بر اين شرط :
اگر موجب در هنگام انشاء ايجاب جامع الشرايط نباشد ، يا پس از ايجاب فاقد شرايط گردد ، و يا مشترى قبل از انشاء قبول يا قبل از اتمام آن فاقد شرط گردد ، عقد منعقد نخواهد شد .
دليل مطلب : در فرازهاى بعدى خواهد آمد ، و اجمال قضيه اينست كه بايد عنوان معاقده و معاهده و الزام و التزام مؤثّر طرفينى ، صدق كند و با فقد شرط و خروج از قابليّت ، اين عناوين صدق نمىكند ، و بدون آنها عقد هم صدق نمىكند . صور مطلب : قابليّتى كه معتبر شد هم بايد از لحاظ عقلى محفوظ باشد و هم از حيث عرف و شرع .
بنابر اين چهار فرض پيدا مىشود :