[ نكته : تعليق در انشاء كه الان مطرح است ، غير از شرط ضمن العقد است كه در باب خيارات مطرح خواهد شد ، زيرا در ما نحن فيه نفس انشاء معلق است . ولى در آن باب خود انشاء منجّز است البته در كنار آن يك الزام و التزام ديگرى هم ضمنا مطرح شده كه جدا است و با عدم وفاء به شرط هم معامله باطل نمىشود و تنها حق الخيار مىآيد . مانند بعت دارى به شرط ان تخيط ثوب و . . . و نيز تعليق در انشاء و عقد معلّق غير از بيع به شرط است كه به جاى رهن منزل امروزه رايج است . ]
قوله : و ممّن صرّح : مرحوم شيخ ابتدا كلمات فقهاء را مىآورند كه ضمن آن دو نكتهء مهمّ هم مطرح است :
1 - ادّلهء لزوم تنجيز
2 - تقسيمات شرط و تعليق .
و ما به ترتيب كتاب عبارات را آورده و جابهجا به ادّله و تقسيمات اشاره خواهيم كرد . و پس از همهء اينها خود مرحوم شيخ وارد بحث شده و تشقيق شقوق نموده و به او تفصيل الكلام بحث را دنبال مىكنند :
از جمله كسانى كه به شرطيت تنجيز تصريح كردهاند :
1 - شيخ طوسى « 1 » 2 - ابن ادريس حلّى « 2 » 3 - علّامه « 3 » 4 - و كليّهء كسانى كه پس از علّامه آمدهاند ، از قبيل : شهيد اول « 4 » شهيد ثانى « 5 » محقّق ثانى « 6 » و ديگر
هامش
( 1 ) المبسوط ، ج 2 ، ص 81 .
( 2 ) السرائر ، ج 3 ، ص 158 .
( 3 ) قواعد الاحكام ، ج 2 ، ص 4 .
( 4 ) الدروّس ، ص 229 .
( 5 ) شرح لمعه ، ج 3 ، ص 168 .
( 6 ) جامع المقاصد ، ج 4 ، ص 14 .