قوله : و لو امكن : نظير مطلبى كه قبلا در رابطه با طبيب آورديم كه معالجه بر او واجب عينى شده ولى حضور او بر بالين مريض ، يا احضار مريض در مطّب طبيب واجب كفائى است . . . . در ما نحن فيه هم هست و آن اينكه : تحمل شهادت يا اداء بر شاهد عادل واجب است ولى امر دائر است ميان رفتن شاهد و حضورش نزد واقعه [ قرض دادن ، وصيّت و . . . ] و يا احضار واقعه نزد او ، كه هردو ميسور است ، در چنين فرضى بر شاهد قطع مسافت واجب نيست و مىتواند از آن امتناع نموده و از مشهود له بخواهد كه واقعه را نزد شاهد بياورند .
( ارتزاق از بيت المال )
قوله : بقى الكلام : بسيارى از فقهاء شيعه تصريح كردهاند به اين كه : در كليّه واجبات [ از قبيل تجهيز ميت ، شهادت ، قضاوت ، انقاذ غريق و . . . ] و مستحباتى [ از قبيل : اذان ، امامت و . . . ] كه اخذ اجرت در قبال آنها حرام است ، ارتزاق از بيت المال جايز است ، يعنى اگر عاملى اقدام كرد و وقت صرف كرد و واجبات يا مستحبات مذكور را انجام داد ولىّ امر مسلمين طبق صلاحديد خودش از بيتالمال مبلغى را به وى مىدهد ، و دليل جواز ارتزاق از بيت المال آنست كه :
كارهاى مذكور از جملهء مصالح مسلمين است « صغرى »
و بيتالمال هم براى مصالح مسلمين آماده شده « كبرى »
پس كارهاى مذكور به بيت المال حواله مىشود و از آن چيزى به عامل داده مىشود « نتيجه »
قوله : و ليس المراد : اينكه از بيتالمال به او مىدهند به عنوان عوض و مزدكار او نيست كه اجرت