هجو كردن مؤمن در تحت هريك از عناوين ذيل داخل است :
1 - هجاء همز و لمز مؤمن است : [ در معناى اين دو واژه مفسّرين شيعه و سنّى سخنان بسيارى دارند ولى قدر جامع تمام آنها اينست : عيبجوئى و بدگوئى از مردمان كردن ، ديگران را مسخره كردن و بر آنها طعنه زدن ، خواه در غياب يا در حضور و روبرو ، خواه با زبان يا با اشارهء سر و دست و چشم و لب و يا هر وسيلهء ديگر . ]
2 - هجاء اكل لحم مؤمن است : هجوكننده مانند كسى مىماند كه گوشت برادر دينىاش را مىخورد [ چون با سخنان و حركات خردكننده او را پارهپاره كرده و به حريم روح و آبروى او تجاوز كرده است . ]
3 - هجاء تعبير و سرزنش مؤمن است .
4 - هجاء افشاء و پخش سرّ يا ستر ديگران است .
5 - هجاء ايذاء مؤمن است .
6 - هجاء اهانت به مؤمن و اذلال او است .
7 - هجاء در مواردى بهتان به مؤمن است [ اگر بما ليس فيه باشد ]
8 - هجاء ظلم و تعدّى در حقّ مؤمن است .
9 - هجاء خيانت به مؤمن است .
و در مباحث قبلى در ضمن مسئله 9 و 12 و 14 و 18 بيان شد كه تمامى اين عناوين حرام است [ به حكم آيهء :
وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ ،
أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً
، إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ
.
و به حكم روايات بىشمارى كه در رابطه با تعبير و هتك حرمت مؤمن و . . .
وارد شد و نيز به حكم اجماع مسلمين و نيز به حكم عقل مستقل كه هجو كردن را ظلم و ايذاء مؤمن مىداند . ] پس به حكم ادلّهء اربعه هجاء المؤمن حرام است و نه تنها حرام بلكه از گناهان كبيرهء موبقه [ يعنى مهلكه و موجبة للعقاب ] است .