( 27 ) ( هجاء مؤمن )
مسئله بيست و هفتم از مجموعهء 28 مسئله نوع رابع ، راجع به يكى ديگر از اعمالى است كه شرع انور آن را حرام دانسته است [ و ضمنا از امورى هم هست كه اكتساب به آن و امرار معاش از طريق آن مرسوم و متعارف نيست ، يعنى اگرچه در عالم ممكن است چند نفر از اين راه زندگى خود را تأمين كنند ولى چنين نيست كه قشرى و گروهى اينچنين باشند ، و به همين دليل ذكر آن در زمرهء مكاسب محرّمه استطرادى خواهد بود كالكذب و الغيبة و . . . ] و آن عبارتست از :
هجاء المؤمن ، كه در رابطهء با آن مطالبى به ترتيب مطرح است :
الف : كلمهء هجاء از لحاظ صرفى مصدر دوّم باب هجا يهجو هجوا و هجاء است .
ب : هجاء از نظر لغت به معناى ذكر معايب و نواقص ديگرى و شمارش كاستيهاى او است [ منظور امورى است كه عرف آنها را عيب و نقص مىشمارد چه مربوط به اخلاق فردى او باشد يا اجتماعى و . . . ] و نيز نكوهش كردن و دشنام به ديگرى است .
ج : هجاء از نظر اصطلاح فقهاء و اهل لغت سه گونه تفسير شده :
1 - هجاء عبارتست از ذكر عيوب ديگران مطلقا يعنى چه آن عيب در او باشد