قوله : و يتفاوت : همه جا نمّامى عقابش يكسان نيست بلكه مقول بالتشكيك است و سلسله مراتب دارد و متفاوت است و نوع تفاوت بستگى به نوع سخنچينى دارد به هر اندازه كه مفاسدش بيشتر باشد به همان نسبت عقابش بيشتر است . [ اگر منجر به قتل يك نفر شود يك عقاب دارد و اگر منجر به جنگ دو قبيله و كشتار دهها انسان شود عقابش بمراتب بيشتر است و . . . ]
قوله : و قيل انّ : اين همان معناى دوّم است كه قبلا ذكر شد .
قوله : ثم انّه : به حكم قانون تزاحم و غلبهء اهم بر مهمّ ، گاهى بخاطر وجود يك سلسله مصالح برتر و بالاتر سخنچينى جايز مىشود و ارتكاب مفسدهء اقلّ در مقابل مصلحت اكثر بلامانع است و اين مصالح اهمّ را در باب غيبت ذكر كرديم از قبيل نصح المستشير و . . .
بلكه نه تنها جايز مىشود كه گاهى واجب مىشود و آن نمّامى است براى ايجاد فتنه ميان مشركين [ تا و اشغل الظالمين بالظالمين و اجعلنا بينهم سالمين غانمين گردد . ]
امّا بحث ما فعلا در نمّامى براى ايجاد فتنه ميان مؤمنين است نه مشركين ، و اين نوع از نميمه حرام است . به حكم ادلّهء اربعه كه ذكر شد .
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 585
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٥٨٥