مطلب را در مىيافت [ شايد روانشناسى دقيقى داشته كه از نگاه به چهرهء افراد و خواندن حالت آنها حدس قطعى مىزد به سارق يا قاتل و . . . بودن . ]
2 - ذكاء القلب : ذكاوت و زيركى قلب و عقل يعنى داراى عقلى قوى بوده و مىتوانست با محاسبات به نتايجى برسد .
3 - وسوسة النفس : وسوسه به معناى صداى بسيار آهسته و خطور افكار و مطالب در ذهن و روح فرد است .
4 - فطنة الروح يعنى فطن و متوجه بودن روح : خيلى از حوادث در عالم هست كه خيلى از انسانها به راحتى و بدون توجه از كنار آنها مىگذرند ولى انسانهاى متفطّن در آنجا مىايستند و روابط را كشف مىكنند و پى به حوادث مىبرند . . .
بعد حضرت فرمود : مع قذف فى قلبه يعنى افكندن شيطان مطلبى را در قلب كاهن ، [ در اين كلمه دو احتمال وجود دارد كه بعدا ذكر مىشود . ] سپس حضرت مطالب مذكور را تعليل كردند به اينكه : آنچه در روى زمين از حوادث ظاهرى [ سرقت ، قتل و . . . ] واقع مىشود شياطين از تمام آنها باخبرند و آنها را به كاهن خود مىرسانند و به كاهن از آنچه در منازل و اطراف و اكناف عالم اتفاق مىافتد خبر مىدهند ، اين نسبت به اخبار زمينى و حوادث ارضى .
و امّا نسبت به خبرهاى آسمان [ كه خداوند چه تصميماتى دارد و در آينده با بندگانش چه مىخواهد بكند [ از قبيل زلزله ، قحطى و بعثت انبياء و . . . ] در آسمانها مقاعد و جاهاى خاصى بوده كه شياطين در آنجا كمين كرده و استراق سمع مىكردند [ سخنان فرشتگان با يكديگر را گوش داده و دزديده با خود به زمين مىآوردند همان كارى كه شياطين انسى اين جانشينان شايستهء شياطين يعنى انگليس و امريكا و . . . دارند كه با نصب دستگاههاى استراق سمع ، با هواپيماهاى آواكس و جاسوسى و . . . خبرهاى سرّى را مىدزدند . . . ] البته اين
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 537
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٥٣٧