حضرت فرمود : همهء خبائث و زشتيها [ و چيزهاى نفرتآور ] در يك خانهاى قرار داده شده و كليد همهء آنها دروغ است . « 1 »
چند نكته : الف : كيفيت استدلال : چيزى كه كليد همهء شرور و بديها است حتما كبيره خواهد بود نه صغيره و هو المطلوب .
ب : چرا اين حديث را مؤيد قرار داد نه دليل ؟ شايد جهتش اين باشد كه :
اوّلا روايت ضعيفة السند است .
ثانيا ملازمهاى نيست ميان اينكه چيزى مفتاح همهء خبائث باشد و معصيت هم باشد تا چه رسد به كبيره بودن ، به فرمودهء مصباح الفقاهة : فانّه قد يكون الشيى غير محرّم ، و مع ذلك يكون مفتاحا للحرام ، كالشبهات و مقدّمات الحرام ، . . .
فهى غير دالة على حرمة الكذب فضلا عن كونه من الكبائر . « 2 »
ج : در روايت سوّم ، شراب را مفتاح همهء شرور قرار داد و در اين حديث كذب را ، و بايد اينها را در جاى خود محاسبه كرد و نظير تعابيرى است كه در نكتهء مقابل براى صوم و حج و صلوة و . . . بيان شده است كه الصوم جنّة من النار ، الصلاة معراج المؤمن و . . . كه ظاهرش اينست كه هركدام علت تامّهء نجات و فلاح و رستگارى است در حالى كه از خارج مىدانيم كه اگر هركدام نباشد به همان نسبت انسان مستحق عقوبت است و جمعش به اينست كه : اينها هركدام جزء العلة هستند و مجموع من حيث المجموع علت تامهء فلاح و رستگارى هستند ، در جانب حرامها نيز مطلب همين است ، و هركدام جزء العلّة براى شرّ و بدى و گرفتارى هستند و يا در اين ناحيه از ظهور در حصر رفع يد مىشود يعنى هركدام علت منحصر نيستند بلكه علل متعدّدى كليد درهاى شرور و زشتيها است كه هركدام به تنهايى مىتواند كليد و راه ورود به همهء بديها باشد .
هامش
( 1 ) بحار الانوار ج 72 ص 263 حديث 46
( 2 ) مصباح الفقاهة ج 1 ص 386