مطرح شده و نصّ در تحريم كذب مىباشد كه به برخى آيات در لابلاى بحث اشاره خواهد شد و در اينجا به يك آيه از سورهء بقره اشاره مىكنيم :
قوله تعالى :
وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ
. « 1 »
كه وعدهء عذاب دليل بر حرمت آنست .
و امّا السنّة : اخبار متواتر [ تواتر معنوى ] از طريق عامّه و خاصّه بر تحريم كذب دلالت دارد كه در ادامه موارد زيادى ذكر خواهد شد .
و امّا الاجماع : نه تنها اجماع الاماميّه ، بلكه اجماع المسلمين ، بلكه به ضرورت دين اسلام ، بلكه به اجماع همهء اديان آسمانى ، بلكه به ضرورت همهء اديان الهى ، كذب حرام است .
و از جمله مواردى است كه همهء مكتبهاى آسمانى تطابق دارند .
و امّا العقل : نه تنها عقل هر عاقلى مستقّل به قبح كذب مىباشد بلكه از مسائلى است كه تطابقت عليها آراء العقلاء بما هم عقلاء و از ضروريات همهء عقول از اهل هر ملتى و نحلهاى بر اين امر توافق دارند و كذب را نبايستنى و ممّا لا ينبغى ان يفعل مىدانند .
در نتيجه نه از لحاظ موضوع مشكلى داريم ، و نه از لحاظ حكمى ، و آنكه جاى بحث و گفتگو دارد دو محور مىباشد : 1 - آيا كذب از گناهان كبيره است يا صغيره ؟ 2 - آيا در چه مواردى كذب تجويز شده است ؟
امّا محور اوّل : « كبيره بودن كذب »
مجموعهء رواياتى كه مرحوم شيخ در همين اوّل مسأله عنوان كرده ، به چهار طائفه تقسيم مىشوند :
طائفهء اولى : [ كذب از گناهان كبيره است مطلقا ]
اخبار بىشمارى دلالت دارند بر اينكه : كذب از گناهان كبيره است مطلقا
هامش
( 1 ) سورهء بقره آيهء / 10