قوله : و اكل الحسنات : در حديث آخرى غيبت را آكل الحسنات به حسباب آورد .
سئوال اينست كه : منظور از اينكه غيبت حسنات را مىخورد چيست ؟
مرحوم شيخ سه احتمال در تفسير اكل الحسنات ذكر مىكنند :
1 - احتمال اوّل كه تا حدودى با ظاهر تعبير به اكل مىسازد ، آنست كه بگوئيم : مراد از اكل حسنات همان احباط است يعنى غيبت ، حسنات انسان را مىخورد و نابود مىكند و از بين مىبرد همانند آتشى در خرمن كه خرمن را نابود مىسازد .
[ كلمهء احباط در مقابل كلمهء تكفير است ، تكفير يعنى حسنات گناهان را مىشويند و نابود مىكنند چه اينكه : انّ الحسنات يذهبن السيئات ، و چه اينكه توبه كه خود يك حسنه است گناهان را پاك مىكند ، التائب من الذنب كمن لا ذنب له ، و احباط يعنى گناهان ، ثوابها و حسنات را ابطال و نابود مىكنند ، چه اينكه شرك به خدا مايهء حبط و نابودى عمل است و بقول قرآن :
لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ
، و نيز كفر و ارتداد موجب حبط حسنات است ، بقول قرآن :
وَ مَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَ هُوَ كافِرٌ فَأُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ
] .
2 - احتمال دوّم اينست كه : مراد از اكل حسنات عبارت باشد از اضمحلال و گم شدن ثواب حسنات بواسطهء كيفر گناه و غيبت كردن ، يعنى ثواب كارهاى خير نابود نشده ولى در مقايسه با بزرگى گناه به حدّى رسيده كه هرگز قدرت مقاومت ندارد و مثل كاهى در مقابل كوهى قرار گرفته كه يك قطره ثواب در برابر يك دريا گناه اصلا به حساب نمىآيد ، و در ميان آن گم است .
3 - احتمال سوّم كه خيلى از ظاهر كلمهء اكل بعيد است ولى رواياتى از خارج مؤيّد آن است اينكه : منظور از اينكه غيبت حسنات را مىخورد اينست كه :
غيبت حسنات شخص غيبتكننده را به نامهء عمل شخص غيبت شونده منتقل