الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ زِدْناهُمْ عَذاباً فَوْقَ الْعَذابِ بِما كانُوا يُفْسِدُونَ
( 88 )
آنان كه كافر شدند و بازداشتند ( مردمان را ) از راه خدا ؛ افزون دهيم ايشان را عذابى بالاى عذابى به سبب آنكه فساد مى كردند .
تفسير : يك عذاب از باعث « 1 » انكار حق ، و عذاب ديگر براى اينكه ديگران را از راه خدا ( ج ) بازداشتند ؛ و يا يك عذاب بر صدور جرم ، و ديگرى به سبب عادى شدن « 2 » بر آن . به هرحال ، از آيت معلوم شد ، همان طورى كه در جنّت براى اهل جنّت منازل و مدارج آنها متفاوت مى باشد ؛ عذاب اهل جهنّم هم كمّا و كيفا و نوعا متفاوت مى باشد .
وَ يَوْمَ نَبْعَثُ فِي كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيداً عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ جِئْنا بِكَ شَهِيداً عَلى هؤُلاءِ
و روزى كه برانگيزيم در هر امّت گواهى را بر ايشان از ايشان ؛ و بياريم ترا گواه بر اين كافران ؛
تفسير : يعنى ، آن روز هولناك قابل ياد داشتن است ؛ وقتى كه هر پيغمبر معاملات « 3 » امّت خود را به بارگاه احديّت بيان كند . آن حضرت - صلّى اللّه عليه و سلّم - نيز حالت امّت خود را بيان خواهند كرد ؛ بلكه بروفق قول بعضى مفسّرين آن حضرت - صلّى اللّه عليه و سلّم - براى تزكيهء شهادت تمام آن شهدا شهادت مىدهد كه بى شك آنها وظيفهء خود را ادا كردند .
در حديث آمده است كه اعمال امّت هرروز به حضور آن حضرت ( ص ) پيش مىشود « 4 » ؛ آن
هامش
( 1 ) . به خاطر ، به موجب
( 2 ) . مداومت و اصرار
( 3 ) . رفتارهاى ، برخوردهاى
( 4 ) . ارائه مىشود ؛ عرضه مىشود ؛