قوى مى خواهد ؛ دستى كه با اختيار و حكمت كامل كارگاه گيتى در تصرّف وى باشد . از اينجاست كه سخت ترين مشركان نيز به هيچ رنگ « 1 » چاره ندارند ، جز اينكه اعتراف نمايند كه خداى بزرگ كه آسمان و زمين و ساير اجرام را پديد آورده ، تنها ذاتى مى باشد كه مقام عظمت وى از تمام اين معبودان كوچك و ناحق فراتر است .
تعليم پيغمبران اين است كه چون فطرت انسان سراغ خداى حكيم عليم قادر توانا و مجمع الكمالات را نمود ديگر چه معنى دارد كه در لجن زار اوهام و ظنون گرفتار گردد ؛ و اين عقيدهء سادهء فطرى را بازيچه و چيستان قرار دهد ؟ ! وجدان گواهى مىدهد كه درحال وجود خداى واحد توانا ، عالم الكل ، سنگ و درخت ، تصوير انسان ، يا سيارهء فلكى ، يا كدام مخلوق ديگر « 2 » را در الوهيت انباز قرار دادن ، مرادف آن است كه آواز فطرت صحيح را خفه يا مسخ نمايند . در ذات و صفات خداى پاك ، معاذ اللّه ! چه نقصانى حس كردند كه مى خواهند آن را به اجتماع خدايان مخلوق و باطل تلافى نمايند .
يَدْعُوكُمْ لِيَغْفِرَ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ
مى خواند شما را تا بيامرزد شما را از گناهان شما ؛
تفسير : ما شما را دعوت نمى كنيم . در حقيقت ، حضرت كردگار به وسيلهء ما شما را سوى خود مى خواند ، تا به جادّهء توحيد و ايمان رهسپرشده ، به مقام قرب او برسيد . اگر شما از اعمال خويش بازآئيد ، و طريق ايمان و ايقان را اختيار كنيد ، همه گناهانى را كه قبل از ايمان آوردن نموده بوديد بجز ( حقوق و زواجر ) مى بخشايد . البتّه پس از آوردن ايمان ، مطابق كردار شما رفتار خواهد شد .
وَ يُؤَخِّرَكُمْ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى
و تا بازپس دارد شما را تا وقتى كه نام برده شده ؛
تفسير : اگرچه قيام شما به كفر و شرارت سزاوار آن بود كه به زودى تباه مى شديد ؛ و ليكن اگر به فيض ايمان نايل شويد ، تا هنگام معيّنى كه درين جهان زندگانى داريد ، از لطف
هامش
( 1 ) . به هيچ روى ، به هيچوجه
( 2 ) . هريك از ديگر مخلوقات