لَهُ مُعَقِّباتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ
براى آدمى تعقيب كنندگان اند ( ميان دو دست او ) پيش روى او ، و پس پشت او ؛ نگاه مى دارند او را به حكم خدا ؛
تفسير : با هركس « 1 » فرشتگان الهى ( ج ) مقرّرند كه بعضى اعمال گذشته و آيندهء او را مى نويسند ؛ و بعضى مطابق حكم خدا ( ج ) وسيلهء دفاع بليّاتى مى گردند كه حق تعالى مى خواهد آنكس را از آن نجات دهد . چنان كه حضرت حكيم در عالم ظاهرى براى پديد آوردن هرچيز اسباب ظاهرى فراهم مىكند ، اسباب باطنى نيز پيدا كرده « 2 » كه ما آن را به چشم ديده نمى توانيم « 3 » ؛ ليكن ، مشيّت الهى ( ج ) به ذريعهء آن تنفيذ مى يابد « 4 » .
إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ إِذا أَرادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلا مَرَدَّ لَهُ وَ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ والٍ
( 11 )
( هر آئينه ) خدا بدل نمى كند حالت قومى را ، تا وقتى كه تغيّر دهند آنچه در نفس هاى ايشان است ؛ و چون خواهد خدا به گروهى ( بدى ) آفت ؛ پس ردّ كرده نشود آن را ؛ و نيست ايشان را جز وى هيچ كارساز .
هامش
( 1 ) . همه كس ، همهء آدميان
( 2 ) . پديد آورده
( 3 ) . نمى توانيم ببينيم
( 4 ) . به وسيلهء آن اجرا مى گردد .