است ، اندازه و مصالح و حكمت هاى خصوصى ملحوظ بوده است كه هروقت مطابق استعداد و صلاحيت فرزندان آدم ، هر قدر نشانه ها كه ظاهر گردانيده ، در آن هيچ نقصانى نبوده ؛ مگر « 1 » از حيث اختلاف مردم در پذيرفتن و استفاده ، چنان است كه احوال پيداشوندگان از شكم حوامل ؛ يعنى ، به اعتبار تفاوت استعداد و تربيت ، مختلف مى باشد .
عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعالِ
( 9 )
داناى پنهان و آشكار است ، بزرگ ، بلندمرتبه است .
تفسير : اين بود بيان وسعت و احاطهء علم بى انتهاى خدا ( ج ) ؛ يعنى ، آشكار و نهان از وى پوشيده نيست ؛ و تمام عالم در تصرّف اوست .
سَواءٌ مِنْكُمْ مَنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَ مَنْ جَهَرَ بِهِ وَ مَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍ بِاللَّيْلِ وَ سارِبٌ بِالنَّهارِ
( 10 )
يكسان است از شما كسى كه آهسته گويد سخن را ، و كسى كه به آواز بلند گويد آن را و كسى كه وى پنهان است در شب ، و راه مى رود به روز .
تفسير : بعد از بيان عموميّت علم خود ، به اعتبار مناسبت مقام خاص ، اينك خداى متعال راجع به احوال مكلّفين مى فرمايد : بر جميع اقوال و افعال شما علم ما محيط است ؛ چيزى كه در دلتان باشد ، آهسته بگوئيد يا به آواز بلند ؛ يا كارى را كه در تاريكى شب پنهان كنيد ، يا به روز روشن نمايان اجرا داريد « 2 » همه در علم الهى ( ج ) يكسان است . بعض مفسّرين ، اين آيت را مشتمل بر سه نوع مردم وانمود كرده اند :
1 )
« مَنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ »
يعنى كسى كه سخن را پنهان مىكند 2 )
« وَ مَنْ جَهَرَ بِهِ »
يعنى كسى كه ظاهر كند آن را 3 )
« وَ مَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍ بِاللَّيْلِ وَ سارِبٌ بِالنَّهارِ »
يعنى كسى كه كار خود را به شب پنهان نمايد ، چنان كه دزدى ؛ و به روز ظاهر كند ، مانند نماز خواندن ؛ علم او تعالى بر همه يكسان مى رسد .
هامش
( 1 ) . ليكن ، امّا ،
( 2 ) . اجرا كنيد ؛