وَ ما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَ يَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ
( 100 )
و نيست هيچكس را كه ايمان آرد مگر به ارادهء خدا ؛ و مى افگند پليدى ( عذاب ) را بر آنان كه درنمى يابند .
تفسير : جز به مشّيت و توفيق و حكمت تكوينى خدا ( ج ) هيچكس ايمان آورده نمى تواند « 1 » ، و اين حكم و توفيق نصيب كسى است كه در آيات خدا به غور نگرد ؛ از عقل و انديشه مستفيد شود . هركه تكليف « 2 » غور و دانائى را بر خويش هموار نمى كند ، خدا ( ج ) او را در رجس شرك و كفر مى گذارد .
قُلِ انْظُرُوا ما ذا فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما تُغْنِي الْآياتُ وَ النُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لا يُؤْمِنُونَ
( 101 )
بگو : ببينيد چه چيز است در آسمانها و زمين ؟ و فايده ( دفع ) نمى كند نشانه ها و ترسانندگان از گروهى كه باور نمى كنند .
تفسير : براى متفكّران و غوركنندگان چه نشانه هاى عظيم حكمت و قدرت و توحيد موجود است ؛ بل « 3 » در هر ذرّه دلالتى ، و در هر برگى آيتى است كه بر يگانگى وى گواهى مىدهد . كسى كه سر تسليم و قبول ندارد ، اين همه آثار و علايم در نگاه او عبث و تنبيه و تخويف انبيا در نظرش غيرمفيد است .
فَهَلْ يَنْتَظِرُونَ إِلَّا مِثْلَ أَيَّامِ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْ
پس انتظار نمى كشند مگر مانند روزهايى كه گذشتند پيش از ايشان ؛
هامش
( 1 ) . نمى تواند ايمان بياورد ،
( 2 ) . رنج و زحمت
( 3 ) . بلكه