وى كامل متيقّن شود ، و در پيدا و پنهان به همان دين حنيف ، كه دين ابراهيم خليل اللّه است ، از روى هّمت و توجه مستقيم باشد . از شوايب شرك جلّى و خفى پاك گردد ؛ چنان كه خاص « 1 » به وى عبادت مىكند ، خاص از او استعانت جويد ؛ زيرا ، سود و زيان خير و شرّ ، همه در قبضهء تصرّف اوست . از چيزى كه هيچ سود و زيان در تصرّف آن نيست ، به رسم مشركان استعانت جستن ، حرفى واهى بل ظلمى عظيم و شعبه اى از شرك است . اگر به فرض محال ، معاذ اللّه ، از پيغمبر اين امر صادر شود ؛ به لحاظ شخصيّت بزرگ وى ، ظلم اعظم شمرده مىشود .
وَ إِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلا كاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ وَ إِنْ يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلا رَادَّ لِفَضْلِهِ يُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
( 107 )
و اگر برساند به تو خدا رنجى ، پس نيست بردارنده آن را مگر او ؛ و اگر خواهد در حق تو نعمتى ، پس نيست هيچ دفع كننده مر فضل او را ؛ مى رساند فضل خويش را به هركه خواهد از بندگان خود ؛ و او آمرزنده ، مهربان است .
تفسير : چون درخواست نمودن از چيزى كه هيچ خير و شرّ در اختيار او نيست ، ممنوع قرار داده شد ؛ مناسب آنست كه در قبال آن ذكر مالك على الاطلاق شود كه رنج و راحت ، خير و شرّ ، همه در قدرت اوست ؛ و هيچكس نمى تواند عذابى را كه وى فروفرستاده دفع كند ، و به هركه خواهد عنايت كند ، كس نتواند آن را باز دارد .
قُلْ يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنِ
بگو : اى مردمان ، به درستى كه آمد به شما حق از پروردگار شما ؛ پس هركه
هامش
( 1 ) . كاملا
( 2 ) . تنها