عاقبت حق چيره شده و دشمنان حق و صداقت تباه و بر باد گرديده اند . همه شنوندگان از بيان مفصل اين واقعات « 1 » درس گيرند ، و بدانند پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم با وصف اينكه امّى بود ، و نزد هيچ استادى به قدر يك لمحه « 2 » زانوى تلمّذ خم نكرده بود ، اخبار ملل باستان را چه راست و صحيح بيان مىكند ؛ به تفصيلى كه ظاهرا جز به تعلّم و استفادهء طويل ممكن نيست ، ناچار ، بايد قبول نمود كه آموزگار وى از جنس بشر نيست ؛ بل « 3 » ذاتى است كه آفريدگار جامعهء بشرى ، و هستى بخش كاينات است . اين يكى از دلايل صداقت رسول اكرم است ؛ صلّى اللّه عليه و سلّم .
إِذْ قالَ لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ إِنْ كانَ كَبُرَ عَلَيْكُمْ مَقامِي وَ تَذْكِيرِي بِآياتِ اللَّهِ فَعَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْتُ فَأَجْمِعُوا أَمْرَكُمْ وَ شُرَكاءَكُمْ ثُمَّ لا يَكُنْ أَمْرُكُمْ عَلَيْكُمْ غُمَّةً ثُمَّ اقْضُوا إِلَيَّ وَ لا تُنْظِرُونِ
( 71 )
چون گفت به قوم خود : اى قوم من ، اگر هست كه گران شده بر شما قيام من ، و پند دادن من به آيت هاى خدا ؛ پس بر خدا توكل كردم ؛ پس گرد آريد كار خود را و شريكان خود را ؛ پس بايد كه نباشد كار شما بر شما ( پوشيده ) شبهه ؛ پس برسانيد بسوى من ؛ و مهلت مدهيد مرا !
تفسير : من به رضائيت « 4 » و خفقان « 5 » ، موافقت و مخالفت شما به قدر سرمويى اعتنا نمى كنم .
مانند ساير پيغمبران ، توكّل من بر خداى واحد لا شريك است ؛ اگر نصيحت و تعليم من بر شما
هامش
( 1 ) . وقايع
( 2 ) . يك لحظه
( 3 ) . بلكه
( 4 ) . رضايت ، خشنوردى
( 5 ) . دلتنگى ، ناخشنودى