عَلى بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ
بر بعضى ؛ و بدان واسطه كه خرج كردند از مالهاى خويش ؛
تفسير : در آيات سابق مذكور بود كه حقوق مردان و زنان كاملا رعايت شود . اگر در رعايت حقوق فرقى باشد ، زنان شايد شكايت كنند . اكنون در اين آيت ، مراتب مرد و زن توضيح مىشود كه مرتبهء مرد نسبت به زن بلندتر است ؛ بنابر همين تفاوت ، مدارج احكام آنها نيز متفاوت و مبنى بر حكمت و قابل رعايت مىباشد . زن و مرد به قانون حكمت هرگز باهم مساوى شده نمىتوانند « 1 » . خلاصه ، خدا ( ج ) از دو جهت مردان را بر زنان حاكم و مراقب آفريده : وجه اوّل ، وهبى « 2 » و بزرگ است كه خداوند ( ج ) در اصل فطرت در علم و عمل كه مدار تمام كمالات است ؛ مردان را بر زنان فضيلت و برترى بخشيده ، تشريح آن در احاديث موجود است ؛ وجه دوّم ، كسبى مىباشد ، و آن اين است كه مرد مال خود را به زن صرف مىنمايد ، و مهر و غذا ، لباس و همه احتياجات آن را تأمين مىنمايد ، بايد زن مطيع و منقاد او باشد .
فايده : يكى از زنان اصحاب از حكم شوهرش سر بازمىزد ؛ چندانكه شوهرش برآشفت ، و وى را به سيلى زد ؛ زن به پدر خود استغاثه كرد ؛ پدرش به حضور حضرت پيغمبر ( ص ) عرض نمود ؛ پيغمبر ( ص ) فرمود از شوهرش انتقام كشند ؛ اين آيت فرود آمد ؛ رسول اللّه ( ص ) گفت : ما چيزى خواستيم ، و خدا ( ج ) چيزى اراده فرمود ؛ به آن است كه خدا ( ج ) بخواهد .
فَالصَّالِحاتُ قانِتاتٌ حافِظاتٌ لِلْغَيْبِ بِما حَفِظَ اللَّهُ
پس زنان نيكوكار فرمانبر نگهدارندهاند ( مال و آبرو را ) در غياب شوهر ، به سبب حفاظت خدا ؛
هامش
( 1 ) . هرگز نمىتوانند باهم مساوى بشوند ، مساوى دانسته شوند .
( 2 ) . موهب ، موهبتى