است كنيز مسلمانى ديگر را نكاح كند ؛ زيرا ، مهرش اندك و نفقهاش آسان است ؛ و اگر مالكش ، چنان كه اكثر معمول است ، وى را در خانهء خويش نگهدارد ، شوهر از نفقهاش فارغ البال مىباشد ؛ و اگر تسليم شوهرش نمايد ، باز هم مصارف كنيز نسبت به آزاد خفيفتر است .
فايده : در مذهب امام شافعى ( رح ) و غيره ، كسىكه مىتواند زنى آزاد را به نكاح خويش درآورد ، نكاح او با كنيز حرام است . امام ابو حنيفه ( رح ) آن را « مكروه تنزيهى » مىداند . در صحّت نكاح كنيز ، اكثر فقها ، اسلاميّت كنيز را ضرور مىدانند ، مگر « 1 » ابو حنيفه ( رح ) آن را افضل مىشمارد ؛ همچنين ، نكاح كنيز كه از اهل كتاب باشد ، نزد ابو حنيفه ( رح ) جايز است ؛ ولى در نزد تمام ائمّه ، كسىكه زن آزادى در نكاح داشته باشد ، مناكحت او با كنيز حرام است .
وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمانِكُمْ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ
و خدا داناتر است به مسلمانى شما ؛ بعض شما از بعضى است ؛
تفسير : خدا ( ج ) بر حقيقت ايمان شما آگاه است ؛ شما بر ظواهر اكتفا كنيد ؛ ممكن است ايمان برخى از كنيزان نسبت به ايمان بعضى زنان آزاد در پيشگاه خداوند ( ج ) بهتر باشد ؛ پس ، از حيث ايمان از نكاح كنيز استنكاف مكنيد ؛ بر علاوه ، شما كه همه از اصل واحدى پيدا شدهايد ، در هستى متحديد ، و در دين يگانگى و شركت داريد ؛ چرا مناكحت كنيز را عيب مىشمريد ؟ و آن را اسباب عار و ننگ مىدانيد ؟ ! اين آيت ، به نكاح كنيز جلب ، و از منافرت آن منع مىنمايد « 2 » .
فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَ آتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَناتٍ غَيْرَ مُسافِحاتٍ وَ لا مُتَّخِذاتِ أَخْدانٍ
پس نكاح كنيد ايشان را به اجازت مالكانشان ، و بدهيد مهرهايشان را به وجه پسنديده ؛ در حالىكه عفيفه باشند ؛ نه مستىكننده ( زناكار ) ، و نه گيرندگان دوستان پنهانى ؛
هامش
( 1 ) . ليكن
( 2 ) . به نكاح كنيزان تشويق و ترغيب مىكند ، و كنارهگيرى از نكاح با آنان را منع و نهى مىنمايد .