ادا نكرده باشد آن را نگه دارد ؟ ! مگر آنكه زن به طيب خاطر درگذرد ؛ ديگر چاره نيست ! زنان از شما ميثاق كامل و استوار گرفتهاند ، و در تصرّف شما درآمدهاند ، و شما از ايشان خوب مستفيد شدهايد ؛ ورنه ، بر ايشان چه تصرّف و اختيارى داشتيد ؟ بعد از اين همه تصرّف و قبضهء تامّ ، چطور مىشود كه مهر را بازستانيد يا تأديه نكنيد ؟ !
فايده : همچنانكه بعد از مجامعت تمام مهر به ذمّهء شوهر لازم است ؛ اگر مجامعت به عمل نيايد ، و تنها خلوت صحيحه شود ، نيز اداى مهر واجب مىباشد ؛ امّا اگر خلوت صحيحه نشود ، و شوهر طلاق دهد ؛ در آن صورت ، نصف مهر تأديه مىشود .
وَ لا تَنْكِحُوا ما نَكَحَ آباؤُكُمْ مِنَ النِّساءِ إِلَّا ما قَدْ سَلَفَ إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً وَ مَقْتاً وَ ساءَ سَبِيلًا
( 22 )
و نكاح مكنيد با آنانى كه نكاح كرده باشد پدران شما از زنان ؛ ليكن آنچه گذشته عفو است ؛ هر آئينه نكاح زنان پدران بىشرمى ( بسيار زشت ) و سبب خشم الهى است ؛ و بد طريقى مىباشد .
تفسير : در روزگار جاهليّت ، با مادراندر ، و بعضى محرّمات ديگر نيز ، نكاح مىكردند ؛ چنان كه پيشتر ذكر شد ؛ اكنون نكاح زنان منكوحهء پدر ممنوع قرار داده مىشود ، كه اين امر بىشرمى است و انسان را مستوجب خشم و نفرت الهى ( ج ) مىگرداند ؛ و طريقى بس زشت است ؛ خردمندان دورهء جاهليت نيز آن را مذموم مىدانستند ؛ اين نكاح را « نكاح مقت » و اولادى را كه از آن پديد مىآمدند « مقتى » مىگفتند . در آينده هرگز اين گونه مناكحت به عمل نيايد !
فايده : حكمى كه دربارهء منكوحهء پدر است ، منكوحهء جدّ پدرى و مادرى نيز در آن داخل مىباشد ؛ اگرچه آنها چندين پدر پيش گذشته باشند .