ما آتَيْتُمُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ
دادهايد به ايشان ؛ مگر كه كنند كار بىحيائى آشكارا .
تفسير : در بيان سابق راجع به بد افعالى زنان حكم سياست و تأديب صادر گرديد ؛ اكنون از ظلم و تعدّيات گوناگونى كه اهل جاهليّت بر زنان روا مىداشتند نهى مىشود ؛ يكى از آن جمله اين بود كه اگر كسى مىمرد ، پسراندر يا برادراندر يا وارث ديگر او ، زنش را به تصرّف خود مىآورد ، يا با وى نكاح مىكرد ، يا بدون نكاح در خانه خويش نگه مىداشت ، يا به ديگرى مىداد و تمام مهر يا قسمتى از آن را به خود مىستانيد ، يا مدّت العمر زن را نگه مىداشت ، تا وارث مال او مىگرديد ! اين آيت در اين باب فرود آمد ، و خلاصهاش اين است :
هركه مىميرد ، زنش در نكاح خود اختيار دارد ؛ برادر يا ديگر وارث ميّت نمىتواند آن را به زور و كره در نكاح خود درآورده ، و وى را از نكاح ديگرى بازدارند ، تا مجبور شود ، و چيزى كه به وى ميراث رسيده به ايشان دهد ؛ بلى ، اگر صريحا مرتكب فعل بد شوند ، بايد آنها را منع كنند .
وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ يَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيْراً كَثِيراً
( 19 )
و گذارده كنيد با زنان به وجه پسنديده ؛ پس اگر پسند شما نيايند ايشان ؛ شايد پسند نكنيد شما چيزى را ، و بگرداند خدا در آن خوبى بسيار .
تفسير : با زنان در گفتار و كردار به خلق خوش و رفتار نيكو معامله كنيد ؛ ذلّت و آزارى را كه در دورهء جاهليّت بر آنها روا مىداشتند ، ترك نمائيد ؛ اگر از زنان شما را عادت ناپسند افتد ، بر آن صبر كنيد شايد در آن مصلحتى باشد كه خدا ( ج ) آن را در اين جهان و آن جهان مايهء منفعت شما گرداند ؛ شكيبا باشيد ، و خوى زشت زنان را به زشتى مقابله منمائيد .