سَبِيلًا
( 15 )
كدام راهى .
تفسير : احكام يتيمان و مواريث بيان شد ؛ اكنون احكام ديگر دربارهء اقارب بيان مىشود .
اولا چند چيز متعلّق به زنان ارشاد مىگردد . خلاصهء آن اين است كه تأديب و سياست زن ضرور مىباشد ؛ امّا نه چندان كه بر ايشان تعدّى و ستم شود . زن در دورهء جاهليّت مورد ظلمهاى صريح بود . در اين آيت ، راجع به تأديب آنها حكم است كه اگر زن كسى مرتكب زنا شود ، بايد چار مسلمان عاقل بالغ آزاد گواهى دهند ؛ اگر چار نفر گواهى دادند ؛ زن در خانه محبوس شود ؛ از خانه برآمدن نتواند ، و با كسى نشست و برخاست نكند ؛ تا در آنجا بميرد ، يا خدا ( ج ) دربارهء وى حكمى و سزائى مقرّر فرمايد . هنوز تا اين وقت ، خدا ( ج ) حدّ زانيه را مقرّر نفرموده بود ؛ بلكه آن را وعده داده بود . چندى بعد ، در سورهء « نور » حدّ آن نازل گرديد كه باكره را صد درّه ( تازيانه ) و ثيّبه را رجم است .
وَ الَّذانِ يَأْتِيانِها مِنْكُمْ فَآذُوهُما
و آن دو مرد كه بدكارى مىكنند از شما ، پس ايذا رسانيد به آن دو ؛
تفسير : دو شخص ؛ يك مرد با يك زن ، يا دو مرد كه با همدگر عمل شنيعه نمايند ؛ سزاى آنها را خداوند مجملا به دادن ايذاء ارشاد كرد ، و تأديب و تنبيه آنها را به زبان يا به دست ، به قدر مناسب حكم نمود . از آن معلوم مىشود كه تا آن وقت دربارهء زنا و لواطت ، حكم بود كه قاضى به غرض زجر و عبرت ، آنچه مناسب شمرد ، مرتكبين آن را به ضرب و شتم مجازات نمايد ؛ بعد از آنكه حدّ زنا بر حسب وعده نازل گرديد ، براى لواطت حدّ جداگانه بيان نشد و مورد اختلاف علما گرديد كه آيا حدّ لواطت همان حدّ زناست ؟ يا همان سزاى لواطت كه در سابق بود باقى مانده ؟ و يا سزاى آن ، به شمشير يا به طريق ديگر مرتكب آن را كشتن است ؟
فايده : اكثر علماء اين آيت را بر زنا حمل مىكنند ، و برخى بر لواطت ، و بعضى به زنا و لواطت بر هر دو .