لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِما أَتَوْا وَ يُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِما لَمْ يَفْعَلُوا فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفازَةٍ مِنَ الْعَذابِ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ
( 188 )
مپندار كسانى را كه شاد مىشوند به آنچه كردند ، و دوست مىدارند كه ستايش كرده شوند به آنچه نكردند ؛ ( پس ) مپندار ايشان را در خلاص از عذاب ؛ و مر ايشان راست عذاب دردناك .
تفسير : يهود مسائل را غلط بيان مىكردند ؛ رشوت مىخوردند ؛ و از همه بيشتر بشارات و صفات پيغمبر آخر الزّمان ( ص ) را پنهان مىكردند ؛ و خوش بودند كه به فريبشان كس نمىداند « 1 » ؛ و از مردم توقّع داشتند كه آنها را به بزرگى ، علم ، ديانت ، حقپرستى ، ستايش كنند ؛ منافقين هم در اين شيوه شبيه آنها بودند ؛ در موقع غزا « 2 » به خانههاى خود پنهان شده ، آرام مىنشستند ؛ و شاد بودند كه خود را چگونه خلاص كردند ؛ و زمانى كه حضرت پيغمبر ( ص ) از جهاد برمىگشتند ، به حضور مبارك آمده ، نسبت به غياب خود از جهاد ، عذرهاى دروغ پيش مىكردند « 3 » ، و مىخواستند از زبان حضرت پيغمبر ( ص ) تعريف خود را بشنوند ؛ اين است كه خداى تعالى مىفرمايد : اين چيزها در دنيا و آخرت واسطهء نجات از عذاب الهى ( ج ) شده نمىتواند « 4 » ؛ چنين مردم ، اوّل در دنيا فضيحت مىشوند ؛ و اگر در اينجا به كدام سبب نجات يافتند در آنجا ( آخرت ) به هيچ تدبير نجات نمىيابند .
تنبيه : اگرچه در اين آيت يهود و منافقين موضوع بحث قرار داده شده ، امّا ، به مسلمانان نيز گوشزد است كه از اعمال بد شاد نشوند ؛ و به كردار خوب افتخار نكنند ؛ و اگر اعمال شايسته نكردند ، اميدوار ستايش نباشند ؛ به كردار نيكوى خويش ، طمع مدحسرائى از كس نداشته
هامش
( 1 ) . كسى از نيرنگشان اطّلاع ندارد ؛
( 2 ) . در هنگام جنگ ،
( 3 ) . مىآوردند ؛
( 4 ) . نمىتواند واسطهء . . . بشود ؛