كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ
هر نفس چشندهء مرگ است ؛ و جز اين نيست كه تمام داده مىشود مزدهاى اعمال شما روز قيامت ؛
تفسير : همگان لذّت مرگ را چشندهايد ؛ بعد از آن ، هر صادق و كاذب و مصدّق و مكذّب ، جزاى كامل كردار خود را در روز قيامت ديدنى است ، مطلب از « كامل » « 1 » اين است كه ممكن است پيش از قيامت نيز چيزى سزا به آنها داده شود ؛ مثلا در دنيا يا قبر .
فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتاعُ الْغُرُورِ
( 185 )
( پس ) هركه دور داشته شد از دوزخ ، و داخل گردانيده شد در بهشت ؛ به تحقيق ، به مراد رسيد ؛ و نيست زندگانى دنيا مگر متاع غرور .
تفسير : عيش و نشاط عارضى ، جاه و جلال ظاهرى دنيا ، انسان را بسيار فريب مىدهد ، كه اكثر مفتون آن شده به بيخردى از آخرت غافل مىشوند ؛ حال آنكه كاميابى حقيقى آن است كه انسان تا درينجاست ، هر كار را از روى نتيجه و انجام بسنجد ، و به عملى اقدام كند كه از عذاب الهى ( ج ) او را نجات دهد ، و به بهشت برين برساند .
تنبيه : از اين آيت ، نظريهء بعضى متصوّفين كه دعوى مىكنند ، ما به طلب جنّت و بيم دوزخ نمىباشيم ؛ نيز ، تدقيق مىخواهد ؛ زيرا ، معلوم شد كه كاميابى اصلى ، نجات يافتن از دوزخ و دخول جنّت است ، و در خارج جنّت ، هيچ يك از موفّقيّتهاى عاليه را نتوان بدست آورد . در
هامش
( 1 ) . مراد از « كامل » . . .