تفسير : تيراندازان از حكم پيغمبر ( ص ) « 1 » مخالفت ورزيدند ؛ و در بين خود به گفتگو آغاز نمودند ؛ بعضى مىگفتند بايد اينجا قيام نمود ! و اكثر گفتند : اكنون به مقاومت در اينجا ضرورتى نمانده ؛ بيائيد در غنيمت سهيم شويم ! در نتيجه ، اكثر موقع خويش را گذاشته ، رفتند ؛ و مشركان دفعتا از آن طرف هجوم آوردند . از طرف ديگر ، خبر قتل پيغمبر ( ص ) نيز منتشر شد . اين چيزها در دلهاى مايهء ضعف و رخاوت « 2 » گرديد ؛ و اخيرا منتج به ظهور فشل و جبن شد ؛ گويا ، تنازع مايهء فشل ، و عصيان سبب تنازع بود .
مِنْ بَعْدِ ما أَراكُمْ ما تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيا وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ
بعد از آنكه نمود شما را آنچه مىخواستيد ؛ از شما كسى بود كه مىخواست دنيا را ، و از شما كسى بود كه مىخواست آخرت را ؛
تفسير : بعضى در مسرّت متاع دنيا ( مال غنيمت ) لغزيدند ، و خميازهء آن « 3 » بر همه تحميل شد . ابن مسعود ( رض ) مىفرمايد : پيش از آن كه اين آيت فرود نيامده بود ، هرگز نمىپنداشتم در ميان ما كسى طالب دنيا نيز مىباشد !
ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ
باز ، گردانيد شما را از ايشان ، تا بيازمايد شما را ؛
تفسير : نخست ، آنها از مقابل شما مىگريختند ؛ اكنون شما از مقابل آنها فرار مىكنيد ! از تقصير و خطاى شما ، معامله رنگ ديگر گرفت ؛ و اين نيز با شما معاملهء امتحان بود ؛ تا پخته از خام به خوبى متمايز گردد .
هامش
( 1 ) . با حكم پيغمبر ( ص )
( 2 ) . رخوت ، سستى
( 3 ) . تا سقف و تأثّر آن