سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِما أَشْرَكُوا بِاللَّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً وَ مَأْواهُمُ النَّارُ وَ بِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ
( 151 )
اكنون مىفگنيم در دلهاى كافران هيبت را ؛ به آن سبب كه شريك قرار دادند با خدا چيزى را كه فرود نياورده خدا به آن هيچ حجّتى ؛ و موقف ايشان دوزخ است ؛ و بد اقامتگاه است ستمگاران را .
تفسير : اين بود معاملت امتحان شما ؛ اكنون در دلهاى كافران چندان هيبت و رعب شما را بيفگنيم كه با وجود آنكه زخمى و ضعيف شده ، و متحمّل زيان گرديدهايد ، برگردند و جرأت نتوانند « 1 » كه بر شما حمله نمايند ؛ و چنين واقع شد . ابو سفيان با سپاه خويش ، بدون نيل مرام ، از معركه گريخت ؛ در راه ، به خاطر وى رسيد : چنان سپاه مجروح و خسته را گذاشته ، آمديم ؛ بهتر است بازگرديم ، و آن را مستأصل گردانيم ! امّا ، از هيبت حق و رعب اسلام ، نتوانست تصوّر خويش را عملى گرداند ؛ برعكس مجاهدين اسلام تا حمراء الاسد كافران را تعقيب كردند ؛ و واقعهء احد بار ديگر مكرّر نشد .
تنبيه : مشرك هرقدر خويشتن را نيرومند جلوه دهد ، دلش كمزور مىباشد ؛ زيرا ، مخلوق ناتوانى را مىپرستد ؛ چنان معبودى را چنين عابدى بايد :
« ضَعُفَ الطَّالِبُ وَ الْمَطْلُوبُ »
( الحج ، ركوع 10 ) . واضح است كه در حقيقت ، قوّت اصلى به عون و عنايت الهى است كه كافران و مشركان از آن بهره ندارند . ازينجاست كه مسلمانان تا هنگامى كه بر اسلام خويش استوار بودند ، كافران از آنها مىترسيدند ؛ امروز نيز مشاهده مىشود كه با وجود آنكه مسلمانان در حالت تفرقه و انحاطند ، از اين شير خفته و مجروح در خوف و هراس مىباشند ؛ و درصدد آنند كه ملل مسلمانان به هيچ صورت بيدار نگردند . در اثناى مناظرات علمى و مذهبى نيز ، اين
هامش
( 1 ) . جرأت نكنند