تفسير : هركه به اين دين مبارك ثابت قدم باشد ، به دين و دنيا به هر دو فايز مىگردد ؛ به شرطى كه « 1 » قدر اين نعمت عظمى را بشناسد ( كذا فى موضح القرآن ) .
وَ كَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَما وَهَنُوا لِما أَصابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ ما ضَعُفُوا وَ مَا اسْتَكانُوا وَ اللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ
( 146 )
و بسا از پيغمبر كه قتال كردند با كفّار همراه او خداپرستان بسيار ؛ ( پس ) سستى نكردند به سبب مصيبتى كه رسيد به ايشان در راه خدا ؛ و ضعيف نگشتند ؛ و فروتنى نكردند ؛ و خدا دوست مىدارد صبركنندگان را .
تفسير : پيش از شما بسيار مردم خداپرست با پيغمبران اتّفاق نمودند ، و با كافران به قتال پرداختند ، و متحمّل چندين رنج و مصيبت گرديدند ؛ امّا ، از اين شدايد و رنجها در ارادتشان وهن و در همّتشان فتورى پديد نيامد ! اظهار ضعف و ناتوانى نكردند ؛ و در مقابل دشمن سر فرود نياوردند ؛ خدا ( ج ) بهطور خاص محبت مىورزد با كسانى كه ثابتقدم و شكيبا باشند . به اين وسيله به مسلمانانى كه در احد ضعف و سستى نشان داده بودند . تنبيه ؛ و عرق حمايت و غيرتشان را تحريك نمود ؛ حتّى بعضى از آنها اظهار كرده بودند كه كسى را ميانجى ساخته ، از ابو سفيان امان طلبيده شود ! مطلب اين است كه چون خداپرستان و فداكاران امم سابق ، هنگام مصايب و شدايد ، صبر و استقلال خويشتن را به اثبات رسانيدند ؛ اين امّت كه خير الامم مىباشند ؛ بايد بيشتر و عالىتر ، مراتب صبر و استقلال خود را به پايهء ثبوت رسانند .
وَ ما كانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قالُوا رَبَّنَا
و نبود سخن اين خداپرستان مگر اينكه گفتند : اى پروردگار ما ،
هامش
( 1 ) . به شرط اينكه