تفسير : وقت آن رسيده كه شما ؛ خواه يهود باشيد ، خواه نصارى و مشركين ؛ عنقريب ، پيش روى لشكر خدا ( ج ) مغلوب گرديده ، سلاح بيندازيد ! اين ذلّت دنياست ؛ جاى سوزان آخرت كه به شما آماده شده ، عليحده بر اين است .
در بعضى روايات است كه حضرت پيغمبر ( ص ) بعد از مراجعت فاتحانه از بدر ، به يهود گفت : از قبول حق سر باز مزنيد ؛ و الّا ، حال شما نيز چون قريش خواهد بود ! گفتند : اى محمّد ، تو به فتح خويش بر چند تن قريش بىتجربه فريب مخور ؛ چون به ما مقابل شوى ، مىدانى كه ما همه سپاهى دلاور و جنگ آزمودهايم ! نظر به اين واقعه ، اين آيتها نازل گرديد .
بعضى گويند : يهود چون جنگ بدر را ديدند ، به تصديق رسالت قدرى متمايل شدند ؛ پس گفتند : شتاب مورزيد ؛ ببينيد كه آينده چه مىشود ! سال ديگرى چون پسپايى عارضى « 1 » مسلمانان را در احد ديدند ، سختدلتر شدند ؛ حوصلههايشان « 2 » فزونى يافت ؛ تا جاييكه پيمان شكستند ، و بر جنگ مسلمانان آماده شدند . كعب بن اشرف با شصت سوار به مكّهء معظّمه رفت ، و با ابو سفيان و ساير سرداران قريش ملاقات كرد ، و گفت : چون ما و شما متّحديم ، بايد مقابل محمّد ( ص ) محاذ متّحد « 3 » تشكيل دهيم ! در اين موضوع ، اين آيت فرود آمد ؛ و اللّه اعلم .
بههرحال ، به روزهاى اندكى ، خدا ( ج ) واضح گردانيد ، در سرتاسر جزيرة العرب از مشركان نامى باقى نماند ! يهود بدعهد « 4 » بنى قريظه از شمشير گذرانيده شد ؛ و يهود بنى نضير جلاى وطن گرديد ؛ عيسائيان نجران ذليل گشته ، جزيهء سالانه را پذيرفتند ؛ متكبّرترين و مغرورترين اقوام دنيا ، تقريبا هزار سال ، عظمت و تفوّق مسلمانان را اعتراف مىكردند ؛ الحمد للّه على ذلك .
قَدْ كانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتا فِئَةٌ تُقاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ أُخْرى كافِرَةٌ يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ
هر آئينه بود به شما نشانه در دو گروه كه به هم مقابل شدند : گروهى جنگ مىكردند در راه خدا ؛ و گروه ديگر كافر بودند ؛ مىديدند هر طائفه مر ديگر را دو برابر خود ،
هامش
( 1 ) . عقبافتادگى عارضى ، شكست موقّت و موردى
( 2 ) . گستاخىهايشان
( 3 ) . جبههء متّحد
( 4 ) . پيمانشكنى