مخالف آنها « 1 » كمك نمايند ( تفصيل در آخر سورهء انفال و كتب فقه مراجعه شود ) .
وَ هُوَ كُرْهٌ لَكُمْ
و آن ناگوار است براى شما ؛
تفسير : مراد از ناگوارى گرانى و دشوارى بر نفس است ، نه انكار و ترديد كه مخالف حكمت و مصلحت پنداشته شود و مسلمانان را اسباب افسردگى و نفرت گردد ؛ و در اين امر الزامى نيست ، زندگى در نگاه انسان طبعا گوارا و عزيز است ، و از اين جهت ، قتال در نظر وى دشوار و صعب مىباشد .
وَ عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ
( 216 )
و شايد شما ناگوار داريد چيزى را حال آنكه آن بهتر است براى شما ؛ و شايد شما دوست داريد چيزى را و آن شرّ باشد شما را . و اللّه مىداند و شما نمىدانيد
تفسير : يعنى : هرچه را شما در حقّ خويش نافع يا مضرّ مىپنداريد ، حقيقتا چنان نمىباشد . بسا چيزهاست كه شما آن را زيان خويش مىپنداريد ، در حقيقت مفاد شما مىباشد ؛ و آنچه را شما فائده تصوّر مىكنيد ، زيان شما در آن است ! شما مىپنداريد كه در جهاد ضرر مالى و جانى است ، و در ترك جهاد هر دو در امن مىماند ؛ شما نمىانديشيد كه جهاد در دنيا و عقبى چه فوايد عظيم دارد ، و اگر اين فريضهء مبارك را ايفا نكنيد چه زيان و خسارات بزرگى است كه
هامش
( 1 ) . با يكايك مخالفان آنان