رجب ، ماههاى حرام و شهور امن و سلام بود ؛ درين ماهها ، در سرتاسر مملكت عرب جنگ خاموش مىگرديد و مردم به همدگر تعرّض نمىكردند .
در ذيقعده سال ششم هجرت حضرت پيغمبر ( ص ) با جماعتى از اصحاب ، به قصد عمره ، عازم خانهء كعبه گرديد . چون به كعبه نزديك شد ، مشركان مكّه سپاه خود را تهيّه كردند و آمادهء پيكار شده ، مسلمانان را از زيارت خانهء خدا مانع آمدند ؛ بالاخره ، قرار به صلح دادند ، به اين صورت كه امسال مسلمانان بدون زيارت باز گردند ، و سال آينده آمده عمره كنند ، و سه روز به فراغت و اطمينان در كعبه باشند ، و بعد از آن مراجعه كنند ، چون در ذيقعده سال هفتم هجرت حضرت پيغمبر ( ص ) عزم كعبه نمود ، اصحاب انديشهناك شدند ، اگر مكيان پيمان خويش را نقض نمايند و بر سر پيكار شوند ، چه بايد كرد ؟ اگر بجنگيم ، شهر حرام است ( و حالت احرام ) و حرم مكّه ؛ و اگر نجنگيم ، عمره چگونه ادا شود ؟ پس حكم خدا نازل شد كه اگر آنها بر خلاف عهد خويش در اين ماه جنگ كنند ، شما نيز بدون تأمّل آنها را به سنان و تيغ پاسخ دهيد ؛ امّا از طرف شما به جنگ ابتدا نشود . زيادت و تجاوز واقع نگردد . در ذيل احكام حج ، به مناسبت عمرهء حديبيّه ، قتال با كافران ذكر شد ؛ بناء ، « 1 » بعض احكام و آداب جهاد ، كه مناسب موقع است ، توضيح مىگردد ؛ پس از آن ، باز احكام حج بيان مىشود .
وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ
( 190 )
و از حد مگذريد ؛ هر آئينه خدا دوست ندارد از حد گذرندگان را .
تفسير : معنى تعدّى و زيادت اين است كه در جنگ ، كودكان ، زنان ، و پيران ، قصدا كشته نشوند ، و نه شما در داخل حرم آغاز به جنگ نمائيد .
هامش
( 1 ) . بنابراين