اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ
( 161 )
اللّه است و فرشتگان و مردم . همه
تفسير : كسى كه خود ، در اخفاى حق كوشيد و يا به اخفائى كه ديگران از حق كردند ، گمراه شد و تا نفس واپسين تائب نگرديد ؛ براى هميشه ملعون و شايستهء دوزخ شد . چه ، بعد از مرگ توبه پذيرفته نمىشود ؛ برعكس ، جماعت اوّل كه چون در زندگى توبه كردند . از آنها لعنت منقطع شد .
خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ
( 162 )
هميشه باشند در لعنت ( يا آتش ) ؛ سبك نمىشود از ايشان عذاب ، و نه ايشان مهلت داده شوند .
تفسير : عذاب آنها يكسان و بلاانقطاع مىباشد ؛ نه از شدّت آن مىكاهد « 1 » ، و نه گاهى مهلتى دست مىدهد .
وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ
( 163 )
و معبود شما معبود يگانه است ؛ نيست هيچ معبودى جز او ؛ ( و او تعالى ) نهايت بخشاينده بسيار مهربان است .
تفسير : معبود حقيقى شما همان ذات واحد يگانه است كه قطعا در آن مجال تعدّد نيست ؛ كسى كه از حكم او سرباز زد ، مردود و هلاك شد اگر جز حضرت او معبودى وجود مىداشت ، از او توقّع منفعت جايز بود ، اين مسئله چون آقائى و فرماندهى ، استادى و پيرى نيست كه اگر به يك جا موافقت نشود ، انسان به ديگر جا توسّل مىجويد ؛ اين معبوديّت و خداونديست ؛ كسى
هامش
( 1 ) . از شدت آن كاسته مىشود ،