ندهد ، و در جواب به تأمّل نياز نيفتد .
قُلْ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
( 142 )
بگو : مر خداراست بر آمدگاه آفتاب ؛ و فرودگاه آفتاب هدايت مىكند هر كه را خواهد به سوى راه راست
تفسير : اى محمّد ( ص ) ، بگو : ما قبله را به حسد يهود ، يا به تعصّب نفس ، يا بر حسب رأى خود ، تبديل نداديم ؛ ما فقط به اتّباع حكم اقدس الهى كه اصل اصول دين است ، آن را تبديل نموديم ، همچنانكه خدا در اوّل به ما امر كرد كه جانب بيت المقدس رو آوريد ، و ما تسليم شديم ، اكنون كه حكم توجّه به كعبه نازل گرديد ، آن حرز جان ساختيم و قبول كرديم . چه بىدانشاند كسانى كه در اين امر به ما اعتراض نمايند ، يا علت آن را از ما بپرسند ؛ بر بندهء فرمانبرى كه مطيع مولاى خويش است ، دانشمندان اعتراض نمىكنند كه توجه آنچه پيش مىكردى چرا تبديل نمودى ؟ اگر شما آرزو داريد اسرار تمام احكام گوناگون الهى را بدانيد ، كه مىتواند از شما بىدانشان آن را ادراك كند ؟ و كه تواند آن را به شما معلوم گرداند ؟ البته ، هر كه « 1 » مىداند و مىتواند به ديگران بداناند « 2 » كه تعيين قبلهء خاص براى نمودن طريق عبادت است ، و هرگز اصل عبادت نمىباشد ؛ خدا در اين باب با هر امّت ، جداگانه معاملتى دارد ؛ يكى را به مهربانى و حكمت خويش راهى مىنمايد ، و ديگرى را راهى ؛ همه جهان و اماكن ملك وى است ؛ او مىتواند يكى را راهى نمايد كه از ساير طرق راستتر و نزديكتر باشد ؛ چنان كه در اين عهد ما را به قبلهاى راه نمود كه بر همه قبلهها فضل و برترى دارد .
وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا
و همچنين ( كه شما را هدايت داديم ) گردانيم شما را امتى معتدل ( مختار ) ؛ تا باشيد
هامش
( 1 ) . همه كس
( 2 ) . بفهماند