متابعت داريم ؛ آن ذات ستوده كه از اديان باطله بر كنار ، و از آئين شرك برى بود . درين آيه اشاره است كه شما هر دو جنبه ، « 1 » به شرك آلوده مىباشيد ! مشركان عرب با وجودى كه مدّعيان دين ابراهيم بودند ، مشرك نيز بودند . از اين آيه دعواى آنها نيز ترديد مىشد . « 2 » انصافا ، هيچ يك از اين جنبهها بر ملّت ابراهيم نمىباشند ، جز اهل اسلام كه بر آن استوارند .
فايده : هر شريعت به سه حصه مشتمل مىباشد :
( 1 ) اعتقادات ؛ چون توحيد ، نبوّت و غيره ؛ در اين قسمت تمام ارباب اديان ( حقّه ) موافق و انبازند ، و هيچگونه اختلاف را در آن دخلى نيست .
( 2 ) قواعد كليّهء شرعيّه كه منشأ فروع و جزئيّات مسائل است ؛ اين كلّيّات در تمام جزئيّات مرعى و ملحوظ مىباشند . فى الحقيقت ، كلمه « ملّت » بر اهميّت اصول و كلّيّات اطلاق مىشود .
ملّت محمّدى و ابراهيمى در اين كلّيّات متّحد و متوافقند .
( 3 ) مجموع كلّيّات و جزئيّات و تمام اصول و فروع كه آن را « شريعت » مىنامند . خلاصه ، حضرات ملّت حضرات محمّد و ابراهيم - عليهاالسّلام - متّحد ، و شريعت آنها عليحده مىباشد .
قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْنا وَ ما أُنْزِلَ إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ وَ ما أُوتِيَ مُوسى وَ عِيسى وَ ما أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ
بگوئيد : ايمان آورديم به خدا ، و آنچه فرود آورده شده به سوى ما ، و آنچه فرود آورده شده به سوى ابراهيم و اسمعيل و اسحاق و يعقوب و اولاد يعقوب ، و آنچه داده شده موسى و عيسى را ، و آنچه داده شده ديگر پيغمبران را ، از جانب پروردگارشان ؛ تفريق نمىكنيم در ميان
هامش
( 1 ) . هر دو گروه ،
( 2 ) . تكذيب مىشد و مردود مىگرديد .