شده است .
و در تفسير برهان از امالى شيخ از حضرت رضا از پدرانش از امير المؤمنين از رسول خدا صلوات اللَّه عليهم نقل گرديده است .
وَ أَنَّى لَهُ الذِّكْرى
كنايه از بى فائده بودن تذكر است ، يعنى « من انى ينفع له الذكرى » ، آن وقت با نهايت تأثر مىگويد :
يا لَيْتَنِي قَدَّمْتُ لِحَياتِي
اى كاش براى اين زندگيم عملى از پيش مىفرستادم ، منظور از « حياتى » حيات آخرت است .
25 - 26 -
فَيَوْمَئِذٍ لا يُعَذِّبُ عَذابَهُ أَحَدٌ وَ لا يُوثِقُ وَثاقَهُ أَحَدٌ
قرائت مشهور در « يعذب - يوثق » صيغه معلوم است ، از مردى بنام ابو قلابه نقل شده كه مردى كه از رسول خدا خوانده بود كه بر من بفتح ذال و ثاء خواند ( مجمع البيان ) .
ضمر « عذابه - وثاقه » راجع به خداست يعنى در آن روز هيچ كس مانند خدا عذاب نمىكند و هيچ كس مانند خدا به زنجير نمىكشد ، يعنى عذاب و بستن خدا در آن روز بالاتر از بستن و عذاب خلق است ، اين تعبير براى تشديد انذار است . و اين اختيار مجمع البيان و الميزان مىباشد .
بنا بر قرائت دوم ضمير « عذابه - وثاقه » راجع به انسان است يعنى در آن روز كسى مانند اين انسان طاغى عذاب نمىشود و مانند او به زنجير كشيده نمىشود ( نعوذ باللّه من النار ) .
27 - 30 -
يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي
ترسيم مرگ و آخرت انسانى است كه موحّد است و از عهدهء امتحان بر آمده است ، نفس مطمئن انسانى است كه قلبش با وعدههاى خدا اطمينان و آرامش پيدا كرده و در زندگى مطيع خدا بوده است ، اين نفس ، مطمئن و آرام است ،