است ، آنها فقط مقدارى فهميدهاند ، مقدارى هم اهل اين زمان مىفهمند اينك مىپردازيم به مفردات آيات شريفه :
« و الفجر » قسم به فجر . آنچه طبيعى به نظر مىرسد آنست كه خدا در اين آيه به مطلق فجر و روشنايى اول روز سوگند مىخورد .
چنان كه در مجمع البيان از عدهاى نقل كرده و الميزان آن را اختيار كرده است ، اهل تفسير گفتهاند : فجر ذى الحجة ، فجر اول محرم ، فجر روز عيد قربان مطلق روز ، اما روايتى در اين زمينه كه نبوى باشد يا از امامان نرسيده است .
وَ لَيالٍ عَشْرٍ
ممكن است منظور دهه اول ذو الحجه باشد كه ميان اهل مكه مشهور بود ، نكره آمدن براى تفخيم است ، به نظر بعضى منظور دههء آخر رمضان است ، ولى اين چگونه مىشود ؟ با آنكه روزه در مدينه واجب شده است گويند : منظور آن ده روزى است كه بر وعدهء موسى در طور سينا افزوده شد
وَ واعَدْنا مُوسى ثَلاثِينَ لَيْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ
اعراف / 142 ، در اين زمينه روايتى از اهل بيت عليهم السّلام نقل نشده است ، ولى در تفسير ابن كثير از جابر بن عبد اللَّه از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله نقل شده كه فرموده است :
« ان العشر عشر الاضحى . . . »
وَ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ
طبرسى فرموده : در روايت ابو سعيد خدرى از آن حضرت منظور از شفع مخلوق و از « وتر » خداست . در روايت ابن حصين از آن حضرت منظور از شفع و وتر نماز است كه بعضى زوج و بعضى فرد است و در روايت جابر از آن حضرت ، شفع : روز قربان ، و وتر : روز عرفه است ، اين روايات در تفسير اهل سنت نيز آمده است .
در تفسير برهان از تفسير قمى نقل كرده :
الْفَجْرِ وَ لَيالٍ عَشْرٍ
قال قال : عشر ذى الحجة و الشفع قال قال : ركعتان و الوتر ركعة
قال و في حديث آخر قال الشفع : الحسن و الحسين و الوتر امير المؤمنين » عليهم السّلام .