پنج علامت از علامات آخرت و از بين رفتن نظام كنونى ، مقدماتى هستند به سنگينى قيامت و ناقوس مرگ جهان هستند كه به صدا در خواهند آمد .
اول
وَ إِذَا الْجِبالُ سُيِّرَتْ
تحول و دگرگونى كوهها در بسيارى از آيات با تعبيرهاى گوناگون آمده است مانند
وَ تَكُونُ الْجِبالُ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ
قارعه / 5 ،
وَ سُيِّرَتِ الْجِبالُ فَكانَتْ سَراباً
نبأ / 20
وَ بُسَّتِ الْجِبالُ بَسًّا فَكانَتْ هَباءً مُنْبَثًّا
واقعه / 5 و 6 و آيات ديگر ، اينها همه حكايت از تحول همگانى در كوهها دارند .
دوم :
وَ إِذَا الْعِشارُ عُطِّلَتْ
گفتهاند : منظور از عشار شتران آبستن است كه عرب به آنها علاقهء شديدى داشت ، « عطلت » يعنى رها كردند ، بى آنكه صاحبى و حافظى داشته باشند ، در اين صورت ، نسبت به آيات قبلى و بعدى از لحاظ مفهوم بسيار كوچك خواهد بود . ممكن است منظور مطلق حاملهها باشد حاملهها خالى مىشوند ، چيزى درون چيزى نمىماند ، طبرسى از جبائى نقل كرده كه منظور از عشار ابرها است ، اين معناى مناسبى است ولى ازهرى گويد : اين را در لغت نيافتهام .
سوم :
وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ
اگر اين آيه راجع به مرحله اول قيامت و شروع فناى عالم باشد ، منظور آن مىشود كه از واهمه و دگرگون شدن شرائط زندگى ، از لانهها و كنامها و بيشهها خارج شده و دورهم جمع مىشوند و اگر راجع به روز قيامت باشد ، منظور آنست كه مانند انسانها زنده مىشوند .
الميزان فرموده : ظاهر آيه . . . آنست كه وحوش مانند انسان محشور مىشوند مؤيد آن آيه
وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ يَطِيرُ بِجَناحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ
انعام / 38 است اما بعد از حشر كارشان به كجا خواهد رسيد ، در قرآن و اخبار معتمد چيزى كه قضيه را روشن كند نرسيده است . . . نگارند گويد : بايد علم آن را موكول به خدا كرد .