آن خاص رسول خداست ،
أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ
مفيد مخصوص بودن به آن حضرت مىباشد .
در تهذيب از حلبى از حضرت صادق صلوات اللَّه عليه نقل كرده كه :
« قال الفيء ما كان من اموال لم يكن فيها هراقة دم او قتل و الانفال مثل ذلك و هو بمنزلته »
« 1 » .
از اين روايت معلوم مىشود : منظور از
فَما أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَ لا رِكابٍ
عدم وقوع جنگ است و اگر با اسبان و شتران هم بروند و جنگى واقع نشود باز حكم « فىء » همانست و اللَّه اعلم ، اينكه در بارهء آن گفتهاند : فاصله قلعهها با مدينه دو ميل بود و پياده رفتند ، شايد پياده رفتن موضوعيت نداشته باشد .
وَ لكِنَّ اللَّهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلى مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
.
يعنى خداوند با انداختن خوف در قلوب آنها ، پيامبرش را بر آنها مسلّط گردانيد كه او بر هر چيز تواناست .
7 -
ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرى فَلِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ
.
در آيه اول گفته شد : فيء خاص رسول خداست ، در اين آيه محل مصرف آن بيان گرديده است ، يعنى آن حضرت پس از در اختيار گرفتن ، آن را در مصارف ششگانه مصرف مىكند ،
مِنْ أَهْلِ الْقُرى
نشان مىدهد كه اين حكم مخصوص اموال بنو نضير نيست ، بلكه شامل اموال بنى قينقاع و فدك و همه اموال است كه بدون جنگ به دست آيد ، در اينجا چند مطلب مورد نظر است :
1 - گرچه آيه مصارف ششگانه را نقل مىكند ولى تقسيم به آن موارد لازم نيست ممكن است رسول خدا صلاح بداند فقط در يك محل مصرف كند
هامش
( 1 ) تهذيب ج 6 / 133 حديث 371 .