إِلَّا قَوْلَ إِبْراهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَ ما أَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ
.
استثناست از مضمون جملهء فوق ، يعنى : ميان ما و شما هيچ رابطهاي نماند مگر سخن ابراهيم به پدرش كه گفت : براى تو استغفار خواهم كرد .
ناگفته نماند : مستثنى و مستثنى منه هر دو بيان « اسوه » است ، منظور از استغفار طلب هدايت و آمرزش است ، انسان نسبت به اقوام كفار خويش ، بايد از هر جهت قطع رابطه كند ، مگر خواستن هدايت براى او ، ابراهيم عليه السّلام هم جز اين نكرد كه براى « آزر » فقط از خدا هدايت و مغفرت طلبيد .
خلاصه آيه آنست كه : ابراهيم براى شما سرمشق است هم در بيزارى از كافر و هم در هدايت خواستن براى او ، اين مطلب را در سورهء توبه ذيل آيه 114
وَ ما كانَ اسْتِغْفارُ إِبْراهِيمَ لِأَبِيهِ . . .
مخصوصا در قاموس قرآن ذيل لغت « آزر » مشروحا گفتهايم ، عجب آنكه مفسران استثناء را از « اسوه » گرفته و گفتهاند :
ابراهيم براى شما اسوه است مگر در استغفار براى پدرش زيرا كه آن از روى وعده بود ، مگر وعده به مشرك مىتواند مجوز استغفار براى او باشد .
الميزان مستثنى منه را مانند ما گفته ولى باز جريان وعده را پيش كشيده است ولى مىدانيم كه وعده سبب مغفرة خواستن براى مشرك نمىشود ، مشروع سخن در سورهء توبه ديده شود .
وَ ما أَمْلِكُ لَكَ . . .
يعنى جز استغفار كارى در بارهء تو نتوانم كرد ، خدا بيشتر از اين به من اجازه نداده است .
رَبَّنا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنا وَ إِلَيْكَ أَنَبْنا وَ إِلَيْكَ الْمَصِيرُ
ادامهء سخن ابراهيم و قوم اوست ، پس از برائت از مشركان رو به درگاه خدا كرده كه خدايا كارهاى خويش را به تو واگذار كرديم .